Türkiye’de Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Literatüründe Kavramsal Çeşitlilik ve Uygulama Sorunu
Türk Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Dergisi · 30.06.2026 · (13) · 139-168
DOI: 10.56432/tmdrd.1881457 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Türk Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Dergisi, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Ümit Koçak und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 100 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu makale, Türkiye’de manevi danışmanlık ve rehberlik literatüründe kullanılan temel kavramların kaynaklarını, aktarım biçimlerini ve uygulama alanına yansıyan kavramsal çeşitlilik örüntülerini doküman temelli bir değerlendirme çerçevesinde incelemektedir. Çalışmanın hareket noktası, Batı literatüründe ‘pastoral care, pastoral counseling, spiritual care ve spiritual counseling’ gibi kavramların Hıristiyan teolojisi, sekülerleşme, psikoloji ve kurumsal bakım pratikleri içinde geçirdiği dönüşümün Türkiye’de dini danışmanlık, dini rehberlik, manevi danışmanlık ve rehberlik kavramlarıyla ne ölçüde tutarlı biçimde karşılandığı sorusudur. Bu kapsamda 2000-2025 yılları arasında alanda hazırlanmış yüksek lisans ve doktora tezleri ile makaleler incelenmiş; kavramların kullanım sıklığı, bilim dallarına göre dağılımı, konu yönelimleri ve kurumsal uygulama alanları birlikte değerlendirilmiştir. Makale, kavramların yalnızca çeviri karşılıkları üzerinden değil, onları üreten tarihsel, kültürel, teolojik ve kurumsal bağlamlar üzerinden okunması gerektiği varsayımına dayanmaktadır. Bulgular, Türkiye’de ‘manevi danışmanlık ve rehberlik’ kavramının akademik literatürde daha baskın biçimde kullanıldığını; ancak ‘dini danışmanlık, dini rehberlik ve manevi rehberlik’ gibi yakın kavramlarla birlikte oluşan kavramsal çeşitliliğin teorik sınırlar bakımından yeterince belirginleşmediğini göstermektedir. Literatürün ağırlıklı olarak ceza infaz kurumları, hastaneler, öğrenci yurtları, sosyal hizmet kurumları ve Diyanet İşleri Başkanlığı merkezli uygulama alanlarına yönelmesi, buna karşılık kavramsal ve kuramsal çalışmaların sınırlı kalması, alanın teorik zemini ile uygulama boyutu arasında belirgin bir mesafe oluşmasına neden olmaktadır. Bu mesafe, akademik üretimin uygulama ihtiyaçlarını yeterince besleyememesi ve saha tecrübesinin teorik dile dönüştürülememesi bakımından önem taşımaktadır. Din psikolojisi ve din pedagojisi disiplinlerinin alana güçlü katkılar sunduğu; ancak bu disiplinlerin yöntemsel sınırları, çalışma alanları ve ortak üretim imkânlarının daha açık biçimde tanımlanması gerektiği görülmektedir. Ayrıca kavramların birbirinin yerine kullanılması, yalnızca sistematikleşmemiş bir kavramsal çeşitlilik üretmemekte; mesleki kimlik, görev tanımı, yetkinlik sınırı, eğitim programı ve uygulama standardı açısından da kurumsallaşmayı zayıflatan sonuçlar doğurmaktadır. Sonuç olarak makale, Türkiye bağlamında manevi danışmanlık ve rehberlik kavramının daha kapsayıcı bir çerçeve sunduğunu; buna rağmen alanın sağlıklı biçimde kurumsallaşabilmesi için terminolojik standartlaşma, teorik derinleşme, uygulama birliği, mesleki görev tanımı ve disiplinler arası iş birliğinin güçlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
Zitieren
APA
Koçak, Ü., & Korkmaz, M. (2026). Türkiye’de Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Literatüründe Kavramsal Çeşitlilik ve Uygulama Sorunu. Türk Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Dergisi, 139-168. https://doi.org/10.56432/tmdrd.1881457
Vancouver
Koçak Ü, Korkmaz M. Türkiye’de Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Literatüründe Kavramsal Çeşitlilik ve Uygulama Sorunu. Türk Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Dergisi. 2026:139-168. doi:10.56432/tmdrd.1881457
BibTeX
@article{Koak2026,
author = {Koçak, Ümit and Korkmaz, Mehmet},
title = {Türkiye’de Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Literatüründe Kavramsal Çeşitlilik ve Uygulama Sorunu},
journal = {Türk Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Dergisi},
year = {2026},
number = {13},
pages = {139--168},
doi = {10.56432/tmdrd.1881457}
}
EUVIMED