Yapay Zeka (YZ) ile Objektif Bir Tefsir Çeşidi Mümkün Mü?
Usul İslam Araştırmaları · 30.12.2025 · (44) · 65-96
DOI: 10.56361/usul.1749146 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Usul İslam Araştırmaları, online erschienen am 30.12.2025. Verfasst von Nihat Demirkol und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit wurde bisher 4-mal zitiert (Crossref) und nennt 58 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Kur’an’ın nüzûlünden günümüze kadar anlaşılması ve yorumlanması meselesi üzerine birçok söylem ve fikir beyan edilmiştir. Bu gayretin merkezinde insan aklı, niyeti ve zamanla oluşan kavrayış gücü yer almaktadır. Kur’an’ın açıklanması faaliyetini yerine getiren tefsir ilmi ise bireysel ve toplumsal etkilerle şekillenmiş; müfessirin içinde bulunduğu toplumun yanı sıra, inancı, ilmi birikimi ve kültürel donanımı gibi faktörler ayetlere yönelik tefsir faaliyetini doğrudan veya dolaylı olarak etkilemiştir. Bundan dolayı insan merkezli olan yorumun tabiatında izâfîlik/nisbîlik kaçınılmaz bir durum olarak karşımıza çıkmaktadır. İçerisinde yaşadığımız zaman diliminde birçok alanda olduğu gibi, Kur’an’ın anlaşılması ve yorumlanması alanında da teknoloji ile beraber insan faktörünün yanında yapay zekâ amili yer almaya başlamıştır. Bunun en esas temeli ise yapay zekânın yorum refleksidir. Nitekim yapay zekânın maneviyattan ve duygulardan yoksun olması ise onun objektif bir yorum ortaya koyabilme kabiliyetinin önünü açmıştır. Zira tefsir geleneğinde insan faktörünün de etkisiyle görüş beyan etme, reddiye yazma veya bir ideolojiye karşı savunma yapma gibi yönelimler doğal bir görünüm arz ederken, yapay zekânın herhangi bir inanca, duyguya ve mezhebe sahip olmaması konuyu başka bir boyutta ele alma imkânı sunmaktadır. Bu bağlamda yapay zekâ teknolojisinin duygulardan arınmış olması ve yorum üretme potansiyeline sahip olması “Yapay Zekâ ile Objektif Bir Tefsir Çeşidi Mümkün Mü?” sorusu önem arz etmektedir. Bu makalede, tefsirin tarihsel süreci içerisindeki sübjektifliğin kaçınılmazlığı ile yapay zekânın objektif yorum gücünün bir anlamda veri nötrlüğünü tefsir sahası bağlamında değerlendirilmektedir. Çalışmada yapay zekânın yorum üretme kapasitesi ile tefsir ilminin epistemolojik ve metodolojik temelleri karşılaştırılarak yapay zekânın objektiflik ölçüsü tespit edilmeye çalışılmıştır.
Zitieren
APA
Demirkol, N., & Akgün, İ. (2025). Yapay Zeka (YZ) ile Objektif Bir Tefsir Çeşidi Mümkün Mü?. Usul İslam Araştırmaları, 65-96. https://doi.org/10.56361/usul.1749146
Vancouver
Demirkol N, Akgün İ. Yapay Zeka (YZ) ile Objektif Bir Tefsir Çeşidi Mümkün Mü?. Usul İslam Araştırmaları. 2025:65-96. doi:10.56361/usul.1749146
BibTeX
@article{Demirkol2025,
author = {Demirkol, Nihat and Akgün, İbrahim},
title = {Yapay Zeka (YZ) ile Objektif Bir Tefsir Çeşidi Mümkün Mü?},
journal = {Usul İslam Araştırmaları},
year = {2025},
number = {44},
pages = {65--96},
doi = {10.56361/usul.1749146}
}
EUVIMED