Anadolu İmam Hatip Lisesi İslam Ahlakı Ders Kitabının Kök Değerlerin Öğretimi Açısından İncelenmesi
Tetkik · 31.03.2026 · (9) · 121-153
DOI: 10.55709/tetkik.1806969 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Tetkik, online erschienen am 31.03.2026. Verfasst von Sümeyra Artıran und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 46 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu araştırmanın temel amacı, Anadolu İmam Hatip Lisesi (AİHL) İslam Ahlakı ders kitabının, belirlenen on kök değerin öğretimi açısından pedagojik potansiyelini ve içeriğini betimsel olarak incelemektir. Çalışma, öğretim materyallerinin değer aktarımındaki kritik rolünü esas alarak, ders kitabının mevcut yapısının bu sürece ne ölçüde hizmet ettiğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında incelenen kök değerler; adalet, dostluk, dürüstlük, özdenetim, sabır, saygı, sevgi, sorumluluk, vatanseverlik ve yardımseverliktir. Araştırmada bu değerlerin ders kitabında yer alma oranları, içeriklerin İslam ahlakı ilkeleriyle tutarlılığı, sunulan etkinliklerin niteliği, görsel materyal kullanım düzeyi ve değerlerin içselleştirilmesine yönelik pedagojik öğeler incelenmiştir. Nitel araştırma yaklaşımı kapsamında doküman incelemesi yöntemiyle yürütülen araştırmada, veriler içerik analizi tekniğiyle çözümlenerek tablolaştırılmış ve seçilmiş örnek içerikler üzerinden betimsel analiz yoluyla yorumlanmıştır. Analiz sürecinde kök değerler; MEB öğretim programındaki tanımları esas alınarak, üniteler arasındaki dağılımı ve hangi metinsel bağlamlarda (naslar, hadisler vb.) ele alındığının yanı sıra; içerik doğruluğu, görsel materyal kullanımı, etkinlik niteliği ve duyuşsal katkı potansiyeli ölçütleri açısından tematik olarak kategorize edilerek değerlendirilmiştir. Bulgular, kitapta en yoğun işlenen değerin sevgi, en az yer verilen değerin ise vatanseverlik olduğunu göstermiştir. Bunun yanı sıra saygı ve sorumluluk gibi değerlerin de oldukça yüksek bir frekansla işlendiği saptanmıştır. Çalışma sonucunda değerlerin aktarım biçiminin çoğunlukla metin temelli ve bilişsel bilgi aktarımına dayalı olduğu; öğrencilerin duyuşsal öğrenmelerini destekleyecek uygulamalı ve etkileşimli etkinliklerin sınırlı kaldığı tespit edilmiştir. Buna göre, kitap kavramsal açıdan güçlü ve içerik bakımından tutarlı olmakla birlikte, bu bilgilerin öğrencilerin günlük yaşamlarına aktarılmasını destekleyecek içerik çeşitliliğinin yeterince geliştirilmediği görülmüştür. Ayrıca, görsel materyal kullanımının yetersiz olduğu ve mevcut görsellerin öğrencilerin ilgisini çekme ve öğrenme sürecine katkı sağlama açısından sınırlı kaldığı değerlendirilmiştir. İçeriklerde bilgi hatasına rastlanmamış olsa da kitabın genelinde duyuşsal öğrenmeyi ve değerlerin içselleştirilmesini destekleyen pedagojik öğelerin zayıf olduğu görülmüştür. Bu yönleriyle, İslam Ahlakı ders kitabı, kök değerlerin bilişsel düzeyde kazandırılmasına belirli ölçüde katkı sağlamakta, ancak bu değerlerin duyuşsal öğrenmeyi destekleme ve öğrencide kalıcı içselleştirme sürecini teşvik etme potansiyeli açısından sınırlı kalmaktadır. Bu durum, ders kitabının içerik doğruluğu ve teknik yapı bakımından yeterli olmasına rağmen, pedagojik derinlik ve öğrenci merkezli değer eğitimi açısından geliştirilmeye açık olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak, incelenen ders kitabının zengin bir bilgi içeriğine sahip olduğu görülmekle birlikte; kök değerlerin öğretiminde sunulan örneklerin daha çok teorik düzlemde kaldığı, öğrenciyi aktif kılan uygulama ve günlük yaşamla doğrudan ilişkili deneyim odaklı etkinliklerin ise geliştirilmeye muhtaç olduğu saptanmıştır.
Zitieren
APA
Artıran, S., & Yiğit, Y. (2026). Anadolu İmam Hatip Lisesi İslam Ahlakı Ders Kitabının Kök Değerlerin Öğretimi Açısından İncelenmesi. Tetkik, 121-153. https://doi.org/10.55709/tetkik.1806969
Vancouver
Artıran S, Yiğit Y. Anadolu İmam Hatip Lisesi İslam Ahlakı Ders Kitabının Kök Değerlerin Öğretimi Açısından İncelenmesi. Tetkik. 2026:121-153. doi:10.55709/tetkik.1806969
BibTeX
@article{Artran2026,
author = {Artıran, Sümeyra and Yiğit, Yasin},
title = {Anadolu İmam Hatip Lisesi İslam Ahlakı Ders Kitabının Kök Değerlerin Öğretimi Açısından İncelenmesi},
journal = {Tetkik},
year = {2026},
number = {9},
pages = {121--153},
doi = {10.55709/tetkik.1806969}
}
EUVIMED