EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

ATASÖZLERİNDE KÜLTÜREL SÖYLEM VE HALK HEKİMLİĞİ: BİYOETİK ANALİZ

Cevdet Avcı

Folklor Akademi Dergisi · 26.06.2026 · 9 (2) · 81-90

DOI: 10.55666/folklor.1924379 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Folklor Akademi Dergisi, online erschienen am 26.06.2026. Verfasst von Cevdet Avcı. Die Arbeit nennt 23 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bu makalede atasözleri, dilsel kalıplar ve gündelik yaşamı düzenleyen düşünce kalıpları olmanın yanı sıra folklorik söylem üreten kültürel metinler olarak ele alınıp biyoetik ilkeler bağlamında değerlendirilmiştir. Folklor disiplininin inceleme alanına giren atasözleri, sözlü kültür geleneği içerisinde kuşaktan kuşağa aktarılan ve toplumsal hafızayı canlı tutan önemli bellek unsurlarıdır. Bu yönüyle atasözleri toplumun sağlık, hastalık, insan ve çevre ilişkilerine dair deneyimlerini, değer yargılarını ve normatif kabullerini yansıtan birer kültürel söylem alanı oluşturur. Atasözleri kolektif değerleri, davranış kodlarını ve toplumun hayata bakışını yansıtan metinlerdir. Atasözlerinde ortaya konan kültürel tutumlar, halk hekimliği ve modern tıp uygulamalarına yaklaşımı da etkiler. Atasözlerine benzer biçimde bir geleneksel bilgi sistemi olan halk hekimliği uygulamalarındaki şifa bilgisi unsurlarının geri planında belirli bir düşünce sistemi bulunur. Makale, nitel araştırma yöntemlerinden metin analizine dayanmaktadır. Bu kapsamda atasözleri, biyoetiğin temel ilkeleri olan özerklik, yararlılık, zarar vermeme ve adalet çerçevesinde içerik analizine tabi tutulmuştur. Elde edilen veriler, ilgili yazılı ve elektronik kaynakların taranmasıyla oluşturulmuştur. Bu metodolojik yaklaşımla makalede, atasözlerinin etik bilgi taşıyan ve davranış yönlendiren normatif yapılar içerdiğini ortaya koymak amaçlanırmıştır. Folklorik açıdan bakıldığında atasözlerinin, toplumun gündelik yaşam pratiklerine dayalı deneyimlerinin sembolik bir anlatım biçimi olduğu görülür. Bu deneyim alanları içerisinde halk hekimliği önemli veri setlerinden biridir. Halk hekimliği folklorun uygulamalı alanları içerisinde sağlık ve şifa konusundaki geleneksel bilgi birikimini temsil eder. Atasözlerinde yer alan sağlıkla ilgili söylemler, bireyin kendi bedeni üzerindeki kararlarını, toplum yararını gözeten davranışları, zarardan kaçınmayı ve toplumsal dengeyi teşvik eden bir yapı sergiler. Bu durum, folklor ürünlerinin kültürel bellek yönüyle birlikte güncel etik değerleri şekillendiren dinamik unsurlar olduğunu gösterir. Makalenin bulguları, atasözlerinin içerdiği normatif yapının biyoetik ilkelerle büyük ölçüde örtüştüğünü ortaya koymaktadır. Bu durum, Türk halk kültüründe sağlık ahlakının ve insan-çevre ilişkisinin uzun yıllara dayanan deneyimlerle şekillendiğini göstermektedir. Folklor ürünü olarak atasözleri, bireylerin sağlıkla ilgili tutumlarını yönlendiren, toplumsal bilinç oluşturan ve kültürel sürekliliği sağlayan işlevler üstlenir. Bu bağlamda atasözleri, formel eğitim dışında işleyen bir halk eğitimi mekanizması olarak değerlendirilebilir. Bu makale, halk hekimliğinin ve atasözlerinin geleneksel bilgi alanları olmanın yanı sıra etik değerler üreten ve aktaran folklorik sistemler olduğunu ortaya koyar. Atasözleri aracılığıyla aktarılan bu değerler, hem bireysel hem toplumsal düzeyde sağlık bilincinin oluşmasına katkı sağlamakta ve kültürel sürdürülebilirliği desteklemektedir. Bu yönüyle atasözleri, folklor ve biyoetik arasında köprü kuran önemli bir inceleme alanı sunmaktadır. Atasözü gibi kültürel söylem üreten kolektif metinlerin incelenmesinde güncel anahtar kavram ve yaklaşımların kullanılması bu metinlerin kültürel etkilerinin anlaşılmasına yardımcı olur. Bu çalışma, halk kültürünün sağlık ahlakı üretimindeki rolünü disiplinler arası bir yaklaşımla tartışması bakımından alana katkı sağlar.

Zitieren

APA

Avcı, C. (2026). ATASÖZLERİNDE KÜLTÜREL SÖYLEM VE HALK HEKİMLİĞİ: BİYOETİK ANALİZ. Folklor Akademi Dergisi, 9(2), 81-90. https://doi.org/10.55666/folklor.1924379

Vancouver

Avcı C. ATASÖZLERİNDE KÜLTÜREL SÖYLEM VE HALK HEKİMLİĞİ: BİYOETİK ANALİZ. Folklor Akademi Dergisi. 2026;9(2):81-90. doi:10.55666/folklor.1924379

BibTeX
@article{Avc2026,
  author = {Avcı, Cevdet},
  title = {ATASÖZLERİNDE KÜLTÜREL SÖYLEM VE HALK HEKİMLİĞİ: BİYOETİK ANALİZ},
  journal = {Folklor Akademi Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {9},
  number = {2},
  pages = {81--90},
  doi = {10.55666/folklor.1924379}
}
Kostenlos starten →