EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Meşruiyet Kavramı Açısından Mânilerde Kaçarak Evlenme Olgusu

Erkan Aslan

Folklor Akademi Dergisi · 29.03.2026 · 9 (1) · 154-164

DOI: 10.55666/folklor.1854888 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Folklor Akademi Dergisi, online erschienen am 29.03.2026. Verfasst von Erkan Aslan. Die Arbeit nennt 33 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Toplumsal algıda, insanın varlığını devam ettirmesinin meşru yolu olarak kabul edilen evlilik, farklı disiplinlerden araştırmacıların dikkatini çeken çok yönlü bir olgudur. Soyun devamını sağlaması nedeniyle çoğu toplumda evliliğe kutsallık atfedilir. Fakat evliliğin her durumda meşru kabul edildiğini söylemek mümkün değildir. Bir evlilik çeşidi olan ve bu çalışmanın da odağını oluşturan kaçarak evlilik, bu bağlamda meşruiyet açısından çeşitli belirsizlikler içermektedir. Bahsedilen belirsizliklerin ortaya çıkmasının temel sebebi, kaçarak evliliğin kişiler açısından farklı şekillerde algılanmasıdır. Özellikle ataerkil toplumlarda eylemin sonuçlarının cinsiyet temelinde farklılık arz etmesi, kaçarak evliliğin; kaçıran (erkek), kaçan (kız) ve kızın ailesi açısından farklı şekillerde değerlendirilmesine sebep olmaktadır. Bu nedenle çalışmada anonim Türk halk şiirinin en yaygın nazım şekli olan mânilerde kaçarak evliliğin meşruiyeti üç farklı bakış açısından sorgulanmaktadır. Bunlardan ilki erkeğin gözünde meşruiyet, ikincisi kızın gözünde meşruiyet ve üçüncüsü ise kızın ailesi ile toplumun gözünde meşruiyettir. Çalışmada kaçarak evlilik olgusunun mâni üzerinden incelenmesi, bu nazım şeklinin özel bir icracıya, icra yerine ve bağlama gerek duymadan söylenebilmesinin yanı sıra manzum olması sebebiyle sembolik anlamların kolayca ifade edilebilmesinden kaynaklıdır. Çalışmada, yapılan yorumların sınırlı bir alandan ziyade daha geneli yansıtması için Türkiye’nin farklı bölgelerinde yapılan mâni konulu çalışmalar tematik analiz yöntemiyle ele alınmış, kaçarak evlilik olgusunu işleyen 20 adet mâni tespit edilmiştir. Makalede yapılan çıkarımlar elde edilen bu örnek mâniler üzerinden gerçekleştirilmiştir. Yapılan inceleme sonucunda kaçarak evlilikteki meşruiyetin, bakış açısından ve toplumsal kabullerden kaynaklı olarak farklı şekillerde algılandığı tespit edilmiştir. Ataerkil toplumda, erkek için kaçarak evliliğin meşruiyetinin kız ya da kızın ailesi kadar önemsenmediği, çünkü bu noktada erkeğe çok fazla sorumluluk yüklenmediği ifade edilebilir. Kaçarak evliliğin sonucunda oluşacak olumsuzluklardan en fazla etkilenen taraf ise kız ve ailesidir. Bu nedenle kız bu eylemi gerçekleştirmeden önce ailesine zaman tanıyarak meşruiyeti sağlamaya çalışırken kız ailesi ve toplum ise tehditkâr uyarılarla kaçma eylemini engelleme amacındadırlar. Kaçarak evlilik konusundaki bu farklı algıların, kentleşme ve kadının statü açısından yükselişiyle değişime uğradığı görülmüştür. Günümüzde özellikle dijital platformlara yansıyan “dijital halk yorumları” üzerinden bu değişimi takip etmenin mümkün olduğu söylenebilir.

Zitieren

APA

Aslan, E. (2026). Meşruiyet Kavramı Açısından Mânilerde Kaçarak Evlenme Olgusu. Folklor Akademi Dergisi, 9(1), 154-164. https://doi.org/10.55666/folklor.1854888

Vancouver

Aslan E. Meşruiyet Kavramı Açısından Mânilerde Kaçarak Evlenme Olgusu. Folklor Akademi Dergisi. 2026;9(1):154-164. doi:10.55666/folklor.1854888

BibTeX
@article{Aslan2026,
  author = {Aslan, Erkan},
  title = {Meşruiyet Kavramı Açısından Mânilerde Kaçarak Evlenme Olgusu},
  journal = {Folklor Akademi Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {9},
  number = {1},
  pages = {154--164},
  doi = {10.55666/folklor.1854888}
}
Kostenlos starten →