“VASİYYETÜ’L-ÂRİFÎN” ADLI ESERDE DUDAK UYUMU SÜREÇLERİ
Oğuzhan Sosyal Bilimler Dergisi · 2023
DOI: 10.55580/oguzhan.1331323 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Oğuzhan Sosyal Bilimler Dergisi, 2023. Verfasst von Lana ALANEZİ und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 20 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
18. yüzyılda Abdu'r-Rahmân-ı Darîr tarafından kaleme alınan Vasiyyetü'l-Ârifîn, İslam dininin öğretilmesi amacıyla yazılmış, Klasik Osmanlı Türkçesi Dönemi’ne ait bir eserdir. Bu eser, Türkiye Türkçesine geçiş dönemindeki 18. yüzyıl Osmanlı Türkçesinde dudak uyumu süreçlerinin gelişimini göstermesi açısından büyük öneme sahiptir. Eserde bulunan sözcük yapıları incelenerek dar-düz ve dar-yuvarlak ünlülerin sözcük kök ve tabanlarındaki, alıntı dil birimlerindeki ve eklerdeki durumları değerlendirilmiştir. Bu, Türk dilinin o dönemdeki ses yapısına ve dudak uyumu fenomenine dair önemli bilgiler sunmakta ve dilin evrim sürecindeki ses değişmelerinin anlaşılmasına yardımcı olmaktadır. Vasiyyetü'l-Ârifîn adlı eserde, dudak uyumuyla ilgili ilerlemelerin yanı sıra dudak uyumu sürecine aykırı örnekler de gözlemlenmiştir. Metindeki dudak uyumsuzlukları, yeni bir uyumsuzluk biçimi de oluşturmuştur. Buna göre, bazı durumlarda eklerde ve alıntı dil birimlerinde meydana gelen düzleşme veya yuvarlaklaşma nedeniyle “tersine uyumsuzluk” şeklinde nitelendirilebilecek yeni uyumsuzluklar belirlenmiştir. Eserdeki dudak uyumu süreçleri üzerine yapılan inceleme sonucunda Türkçe kökenli sözcüklerin bir kısmında dudak uyumunun yeniden sağlandığı, yabancı kökenli sözcüklerin genellikle uyumsuz olan orijinal biçimleriyle kullanıldığı, alıntı dil birimlerinde uyum sürecinin belli bir aşamaya ulaştığı görülmüştür. Eklerde ise uyum sürecinin önemli ölçüde geliştiği söylenebilir.
Zitieren
APA
ALANEZİ, L., & YALKIN, A. O. (2023). “VASİYYETÜ’L-ÂRİFÎN” ADLI ESERDE DUDAK UYUMU SÜREÇLERİ. Oğuzhan Sosyal Bilimler Dergisi. https://doi.org/10.55580/oguzhan.1331323
Vancouver
ALANEZİ L, YALKIN AO. “VASİYYETÜ’L-ÂRİFÎN” ADLI ESERDE DUDAK UYUMU SÜREÇLERİ. Oğuzhan Sosyal Bilimler Dergisi. 2023. doi:10.55580/oguzhan.1331323
BibTeX
@article{ALANEZ2023,
author = {ALANEZİ, Lana and YALKIN, Ali Osman},
title = {“VASİYYETÜ’L-ÂRİFÎN” ADLI ESERDE DUDAK UYUMU SÜREÇLERİ},
journal = {Oğuzhan Sosyal Bilimler Dergisi},
year = {2023},
doi = {10.55580/oguzhan.1331323}
}
EUVIMED