Kantçı Sonsuz İlerleme Kavramı ve Retorik İlişkisi
Temaşa Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi · 09.06.2026 · (25) · 275-299
DOI: 10.55256/temasa.1925233 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Temaşa Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi, online erschienen am 09.06.2026. Verfasst von Bulut Altun. Die Arbeit nennt 74 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, Kant’ın düşüncesinde retoriğin, onu bastırmaya yönelik ilkesel çabasına rağmen nasıl ısrarla var olmaya devam ettiğini, “sonsuz ilerleme” kavramına dayanarak açıklamayı amaçlamaktadır. Kant için retorik, teorik aklın ilerleme sürecinde kendisini bir araca dönüştürdüğü yanılgıları ve aldanıları ifade etmektedir. Bununla birlikte teorik aklın özgürleşmeye yönelik hareketi hala retorik etkilere bağlı kalsa da, kendi amacına dair yetkin bir kavrayışa ulaşma potansiyeli barındırmaktadır. Akıl, kendi sınırlarını tayin ederek hem kendi araçsallaştırılmasına hem de tutkulara dayalı manipülatif kullanımına karşı eleştirel bir yeti kazanabilir. Kant’a göre akıl pratik kullanımında, retorik ve araçsallaştırıcı etkilerden bağımsız olarak amaçlarını belirleme ve meşrulaştırma yetkisini ortaya koyar. Kant için bu gayelere doğru ahlaki ilerleme, tamamlanmış bir durum değil, pratik aklın özgürlüğüne dayanan sonsuz bir ödevdir. Çünkü insanlığın tarihsel amaçsallığı bilgi nesnesi hâline getirilemez, gelecek zorunlu olarak açıktır. Kant bir gerilimle karşı karşıyadır: Bir yandan tutkulara hitap eden ve özerkliği tehdit eden ikna edici retoriği bastırmaya çalışır; öte yandan ahlaki özne—açık bir gelecek karşısında—ahlaki yönelimini sürdürmek için retoriğe ihtiyaç duyar. Bu gereksinim, iki karşıt riske yanıt verir: Sonsuz ödev trajik bir yük hâline gelebilir veya özne, mevcut teorik ve kurumsal başarılarına dayanarak kendi ahlakına aşırı güven geliştirebilir. Böylece retorik, hem bir tehdit hem de umut, özeleştiri ve açık gelecekte ahlaki rehberliği sürdüren gerekli bir kamusal konuşma biçimi olarak işlev görür.
Zitieren
APA
Altun, B. (2026). Kantçı Sonsuz İlerleme Kavramı ve Retorik İlişkisi. Temaşa Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi, 275-299. https://doi.org/10.55256/temasa.1925233
Vancouver
Altun B. Kantçı Sonsuz İlerleme Kavramı ve Retorik İlişkisi. Temaşa Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi. 2026:275-299. doi:10.55256/temasa.1925233
BibTeX
@article{Altun2026,
author = {Altun, Bulut},
title = {Kantçı Sonsuz İlerleme Kavramı ve Retorik İlişkisi},
journal = {Temaşa Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi},
year = {2026},
number = {25},
pages = {275--299},
doi = {10.55256/temasa.1925233}
}
EUVIMED