Edebiyatta Mistik Kendini Bilme Yolculuğu: Karşılaştırmalı Edebiyatın Perspektifinden John Bunyan’ın “Çarmıh Yolcusu” ile Hermann Hesse’nin “Siddhartha”’sı
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Uluslararası Filoloji ve Çeviribilim Dergisi · 29.06.2026 · 8 (1) · 77-91
DOI: 10.55036/ufced.1931856 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Uluslararası Filoloji ve Çeviribilim Dergisi, online erschienen am 29.06.2026. Verfasst von Gözde Fidanoğlu. Die Arbeit nennt 24 Literaturangaben. Gefördert von: Sakarya Üniversitesi BAP Projesi.
Abstract (Originalsprache)
Edebiyatın disiplinlerarası açılımlarından hareket eden bu çalışma, mistik “kendini bilme” yolculuğunu, Delphi Tapınağı’nın girişindeki “kendini bil” (γνωθι σεαυτόν / nosce te ipsum) ilkesiyle buluşturan disiplinlerarası bir kavramsal çerçeveye dayanır. Çalışma, Hermann Hesse’nin “Siddhartha” adlı romanı ile John Bunyan’ın “Çarmıh Yolcusu” adlı romanını, bu kavramsal çerçevede, disiplinlerarası bir karşılaştırmalı yaklaşımla incelemektedir. Karşılaştırmalı edebiyat (komparatistik) alanına giren bu araştırmada, farklı kültürel ve dinsel bağlamlarda benzer varoluşsal soruların nasıl yapılandırıldığı analiz edilmektedir. Bu bakımdan çalışma, edebiyatlararası, disiplinlerarası ve kültürlerarası bir nitelik taşımaktadır. Her iki eser de bireyin hakikat/ varoluşsal anlam arayışını ve içsel dönüşümünü merkeze almakta, bu yönüyle ortak bir tematolojik zemini paylaşmaktadır. Bununla birlikte hakikatin doğası ve konumlandırılması bakımından belirgin farklılıklar ortaya çıkmaktadır. Bunyan’ın “Çarmıh Yolcusu”’nda hakikat, Hristiyan teolojisi çerçevesinde aşkın bir gerçeklik olarak kurgulanmakta ve ilahi lütuf aracılığıyla erişilebilir bir kurtuluş hedefi olarak sunulmaktadır. Buna karşılık Hesse’nin “Siddhartha”’sında hakikat, Budizm çerçevesinde bireyin kendi deneyimi içinde ortaya çıkan içkin ve sezgisel bir farkındalık hâli olarak kavranmaktadır. Çalışmada, ana figürlerin yaptığı manevi yolculuğun başlangıç, kriz, dönüşüm ve hakikate ulaşma aşamaları ele alınarak iki metin arasındaki benzerlikler ve farklılıklar sistematik bir çerçevede ortaya konulmuştur. Mistik yolculuğun yapısal olarak evrensel bir model sunduğu; ancak hakikatin ontolojik ve epistemolojik düzeyde kültürel bağlama bağlı olarak farklılaştığı bulgulanmıştır. Bu yönüyle çalışma, karşılaştırmalı edebiyatın yalnızca metinler arası ilişkileri değil, aynı zamanda farklı düşünce ve inanç sistemlerinin hakikat anlayışlarını görünür kılan bir analiz alanı sunduğunu ortaya koymakta; edebiyatı merkeze alarak farklı kültürel ve inançsal perspektifler arasında karşılıklı anlama ve sağlıklı iletişim kurma imkânına katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
Förderung
- Sakarya Üniversitesi BAP Projesi
Zitieren
APA
Fidanoğlu, G. (2026). Edebiyatta Mistik Kendini Bilme Yolculuğu: Karşılaştırmalı Edebiyatın Perspektifinden John Bunyan’ın “Çarmıh Yolcusu” ile Hermann Hesse’nin “Siddhartha”’sı. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Uluslararası Filoloji ve Çeviribilim Dergisi, 8(1), 77-91. https://doi.org/10.55036/ufced.1931856
Vancouver
Fidanoğlu G. Edebiyatta Mistik Kendini Bilme Yolculuğu: Karşılaştırmalı Edebiyatın Perspektifinden John Bunyan’ın “Çarmıh Yolcusu” ile Hermann Hesse’nin “Siddhartha”’sı. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Uluslararası Filoloji ve Çeviribilim Dergisi. 2026;8(1):77-91. doi:10.55036/ufced.1931856
BibTeX
@article{Fidanolu2026,
author = {Fidanoğlu, Gözde},
title = {Edebiyatta Mistik Kendini Bilme Yolculuğu: Karşılaştırmalı Edebiyatın Perspektifinden John Bunyan’ın “Çarmıh Yolcusu” ile Hermann Hesse’nin “Siddhartha”’sı},
journal = {Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Uluslararası Filoloji ve Çeviribilim Dergisi},
year = {2026},
volume = {8},
number = {1},
pages = {77--91},
doi = {10.55036/ufced.1931856}
}
EUVIMED