EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Ahmed el-Hemdânî el-Hanefî'nin ‘Sebeb-i Nüzûl fî Teblîği'r- Rasûl' İsimli Eserinde Rivayetlere Yaklaşımı

Şahabettin Ertan Altunrende

Adıyaman İlahiyat Dergisi · 2025

DOI: 10.54958/adid.1798850 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Adıyaman İlahiyat Dergisi, 2025. Verfasst von Şahabettin Ertan Altunrende. Die Arbeit nennt 13 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Kur’an ilimleri arasında önemli bir disiplin olarak kabul edilen sebeb-i nüzul, vahyin doğru anlaşılmasına hizmet eden başlıca ilim dallarından biridir. Âyetlerin iniş gayesini ve anlam dünyasını kavrayabilmek için, onları çevreleyen tarihsel, sosyal ve kültürel bağlamın iyi analiz edilmesi gerekmektedir. Bu bağlamda sebeb-i nüzul rivayetleri hem Kur’an’ın doğru yorumlanması hem de nazil olduğu ortamın anlaşılması açısından büyük bir işlev görmektedir. Özellikle erken dönem müfessirlerinin ve hadis râvilerinin aktardığı rivayetler, ayet-lerin inişine sebep olan olayları gün yüzüne çıkararak tefsir ilminde önemli bir açıklayıcı araç haline gelmiştir. Bu çalışmada, Hicrî 8. yüzyılda yaşamış Hanefî âlimi Ahmed el-Hemdânî’nin (ö. 755/1354) Sebebü’n-Nüzûl fî Teblîği’r-Rasûl adlı eserinde yer alan sebeb-i nüzul rivayetleri incelenmektedir. Müellif, bu eserini Vâhidî’nin meşhur Esbâbü Nüzûli’l-Kur’ân adlı çalışmasını ihtisar ederek kaleme almıştır. Ancak Hemdânî, bu ihtisarı sadece bir özetleme faaliyeti olarak bırakmamış; rivayetlerin aktarımında ve yorumlanışında kendine özgü bir yaklaşım sergilemiştir. Bu yönüyle eser hem Vâhidî'nin etkisini yansıtan hem de müellifin şahsî değerlendirmelerini barındıran bir kaynak niteliği taşımaktadır. Çalışmamızda, sebeb-i nüzul kavramı teorik zeminde ele alınmakta; bu kavramın tefsir ilmi içerisindeki yeri, işlevi ve önemi üzerinde durulmaktadır. Sebeb-i nüzulün Kur’ân’ın lafzî ve bağlamsal anlam yönlerini açıklamadaki rolü ortaya konulmakta; aynı zamanda sebeb-i nüzul bilgilerinin tefsir usûlü açısından nasıl değerlendirilmesi gerektiği tartışılmaktadır. Bu çerçevede, güvenilirlik ölçütleri, isnad zinciri, tarihsel tutarlılık ve metin uyumu gibi temel kriterlere yer verilmektedir. İkinci bölümde ise Ahmed el-Hemdânî’nin eserindeki bazı seçilmiş sebeb-i nüzul rivayetleri ayrıntılı biçimde incelenmektedir. Fâtiha Sûresi’nden başlayarak Nâs Sûresi’ne kadar Kur’ân’ın tamamını kapsayan eserde, müellifin yer verdiği rivayetlerden örnekler alınarak bu rivayetlerin sıhhati, içerik yapısı ve yorum biçimleri tahlil edilmektedir. Bu analizlerde Hemdânî’nin rivayetleri ele alış biçimi, yorum-larındaki yöntemsel tercihleri ve klasik tefsir geleneğiyle kurduğu ilişki irdelenmektedir. Sonuç olarak bu çalışma, Ahmed el-Hemdânî’nin sebeb-i nüzul anlayışını ortaya koymayı, onun klasik tefsir birikimine ne tür katkılarda bulunduğunu tespit etmeyi amaçlamaktadır. Bununla birlikte Hemdânî’nin çalışması, sebeb-i nüzul ilminin yalnızca tarihsel bir veri aktarımı olmadığını, aynı zamanda metin ile bağlam arasındaki ilişkinin anlaşılmasına hizmet eden bir araç olduğunu da göstermektedir. Zira müellif, rivayetleri aktarmakla yetinmeyip onları belli bir sistematik çerçeveye oturtmuş, böylece tefsir faaliyetinde sebeb-i nüzulün vazgeçilmez bir unsur olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca eserin, sonraki dönem müfessirleri için hem rivayetlerin muhafazası hem de yorum geleneğinin sürekliliği açısın-dan bir köprü işlevi gördüğü söylenebilir. Yöntem açısından çalışma klasik ve çağdaş literatürdeki sebeb-i nüzul tanımlarını, işlev tartışmalarını ve Ahmed el-Hemdânî’nin kaynaklarıyla mukayeseli bir şekilde değerlendirmekte; eserdeki rivayetleri isnad, metin tutarlılığı ve tarihsel bağlam açısından analiz ederek tefsir ilmine metodolojik bir katkı sunmaktadır.

Zitieren

APA

Altunrende, Ş. E. (2025). Ahmed el-Hemdânî el-Hanefî'nin ‘Sebeb-i Nüzûl fî Teblîği'r- Rasûl' İsimli Eserinde Rivayetlere Yaklaşımı. Adıyaman İlahiyat Dergisi. https://doi.org/10.54958/adid.1798850

Vancouver

Altunrende ŞE. Ahmed el-Hemdânî el-Hanefî'nin ‘Sebeb-i Nüzûl fî Teblîği'r- Rasûl' İsimli Eserinde Rivayetlere Yaklaşımı. Adıyaman İlahiyat Dergisi. 2025. doi:10.54958/adid.1798850

BibTeX
@article{Altunrende2025,
  author = {Altunrende, Şahabettin Ertan},
  title = {Ahmed el-Hemdânî el-Hanefî'nin ‘Sebeb-i Nüzûl fî Teblîği'r- Rasûl' İsimli Eserinde Rivayetlere Yaklaşımı},
  journal = {Adıyaman İlahiyat Dergisi},
  year = {2025},
  doi = {10.54958/adid.1798850}
}
Kostenlos starten →