ÇEVRESEL KUZNETS EĞRİSİ HİPOTEZİNİN GEÇERLİLİĞİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ
Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi · 27.06.2026 · 21 (1) · 49-68
DOI: 10.54860/beyder.1935285 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi, online erschienen am 27.06.2026. Verfasst von Taha Bahadır Saraç und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 68 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, ekonomik büyüme ile çevresel kalite arasındaki karmaşık etkileşimi açıklayan en temel yaklaşımlardan biri olan Çevresel Kuznets Eğrisi (ÇKE) hipotezinin Türkiye özelindeki geçerliliğini ampirik olarak analiz etmeyi amaçlamaktadır. ÇKE hipotezi temel olarak, ekonomik kalkınmanın ilk aşamalarında kişi başına düşen gelir artışlarının çevresel kirliliği artırdığını; ancak belirli bir eşik gelir düzeyi aşıldıktan sonra teknolojik gelişme ve artan çevre bilinciyle kirliliğin azalmaya başladığı üzerine kuruludur. Türkiye ekonomisi üzerine yapılan mevcut literatür tarandığında, ÇKE hipotezinin geçerliliğinin birçok çalışmada sınandığı görülmektedir. Ancak kullanılan değişkenlere ve yöntemlere bağlı olarak oldukça heterojen ve çelişkili sonuçlara ulaşıldığı gözlemlenmektedir.Bu araştırmada, literatürdeki bu boşluğu doldurmak ve daha dinamik bir perspektif sunmak amacıyla doğrusal olmayan (non-lineer) ekonometrik bir yaklaşım benimsenmiştir. Bu kapsamda, 1960-2023 dönemini kapsayan bir zaman serisi verisi kullanılarak "Markov Rejim Değişim" (Markov-Switching) modeli uygulanmıştır. Bu modelin tercih edilme nedeni, ekonomik yapıdaki yapısal kırılmaları ve rejim değişimlerini dikkate alarak daha esnek ve tutarlı tahminler sunabilmesidir.Analizden elde edilen bulgular, Türkiye’de ÇKE hipotezinde öngörülen geleneksel "ters-U" biçimindeki ilişkinin ampirik olarak doğrulanmadığını ortaya koymuştur. Elde edilen sonuçlar, Türkiye’de gelir ve çevre arasındaki ilişkinin sınırlı bir dönemde "N" tipi bir eğilim sergilediğine işaret etmektedir. Bu durum, kirliliğin gelir artışıyla bir noktada düşüşe geçse bile, daha ileri aşamalarda yeniden yükselme potansiyeli taşıdığını göstermektedir. Ayrıca, incelenen tüm dönem boyunca enerji tüketiminin çevresel bozulma üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif bir etkisi olduğu, dolayısıyla enerji yoğun üretimin çevresel sürdürülebilirlik önünde temel bir engel teşkil ettiği sonucuna varılmıştır.
Zitieren
APA
Saraç, T. B., & Akar, T. (2026). ÇEVRESEL KUZNETS EĞRİSİ HİPOTEZİNİN GEÇERLİLİĞİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ. Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi, 21(1), 49-68. https://doi.org/10.54860/beyder.1935285
Vancouver
Saraç TB, Akar T. ÇEVRESEL KUZNETS EĞRİSİ HİPOTEZİNİN GEÇERLİLİĞİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ. Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi. 2026;21(1):49-68. doi:10.54860/beyder.1935285
BibTeX
@article{Sara2026,
author = {Saraç, Taha Bahadır and Akar, Tuba},
title = {ÇEVRESEL KUZNETS EĞRİSİ HİPOTEZİNİN GEÇERLİLİĞİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ},
journal = {Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi},
year = {2026},
volume = {21},
number = {1},
pages = {49--68},
doi = {10.54860/beyder.1935285}
}
EUVIMED