Borcun Siyasal Ekonomisi: Türkiye'de Hanehalkı Borçluluğu ve Rıza Üretimi (2002-2025)
Çalışma ve Toplum · 28.07.2026 · 3 (90) · 1405-1438
DOI: 10.54752/ct.1883878 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Çalışma ve Toplum, online erschienen am 28.07.2026. Verfasst von Hıdır Tok. Die Arbeit nennt 30 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Türkiye'de 2002-2025 döneminde hanehalkı borçluluğu, siyasal rıza ve toplumsal istikrar üretiminde işleyen dolaylı bir mekanizmaya dönüşmüştür. Bu çalışmanın temel argümanı, söz konusu dönüşümün tarihsel ve bağlamsal olduğu; ekonomik genişleme dönemlerinde "aktif rıza", siyasal-ekonomik gerilim dönemlerinde "kırılgan rıza" ve son yıllarda normatif onay olmaksızın uyum anlamına gelen "pasif rıza" üreten bir yönetimsellik tekniğine evrildiği yönündedir. Teorik çerçeve, finansallaşma (Krippner, Gabor) ve yönetimsellik (Foucault) kavramlarını Türkiye'ye özgü politik iktisat dinamikleriyle birleştirmekte; Boratav'ın reel ücret baskılanması ve Buğra'nın zayıf refah devleti analizleri yapısal arka planı oluştururken Lazzarato, Graeber ve Zelizer'in perspektifleri borcun toplumsal ve siyasal boyutlarını yorumlamaktadır. BDDK, TCMB ve TÜİK verileri üzerinden yürütülen analiz, 2002-2013 döneminde borcun aktif siyasal destek ürettiğini, 2013-2018 döneminde bu ilişkinin kırılganlaştığını, 2018-2025 döneminde ise ekonomik memnuniyetin %22'ye gerilemesine karşın siyasal desteğin stabil kaldığını ortaya koymaktadır. Bu paradoks, ekonomik kırılganlık koşullarında siyasal muhalefetin maliyetini artıran borcun pasif rıza üreten bir mekanizmaya dönüştüğünü göstermekte; aktif rızadan pasif rızaya uzanan bu tarihsel dönüşümü teorik ve ampirik olarak açıklayarak borç sosyolojisi ve Türkiye siyaset sosyolojisi literatürüne katkı sunmaktadır.
Zitieren
APA
Tok, H. (2026). Borcun Siyasal Ekonomisi: Türkiye'de Hanehalkı Borçluluğu ve Rıza Üretimi (2002-2025). Çalışma ve Toplum, 3(90), 1405-1438. https://doi.org/10.54752/ct.1883878
Vancouver
Tok H. Borcun Siyasal Ekonomisi: Türkiye'de Hanehalkı Borçluluğu ve Rıza Üretimi (2002-2025). Çalışma ve Toplum. 2026;3(90):1405-1438. doi:10.54752/ct.1883878
BibTeX
@article{Tok2026,
author = {Tok, Hıdır},
title = {Borcun Siyasal Ekonomisi: Türkiye'de Hanehalkı Borçluluğu ve Rıza Üretimi (2002-2025)},
journal = {Çalışma ve Toplum},
year = {2026},
volume = {3},
number = {90},
pages = {1405--1438},
doi = {10.54752/ct.1883878}
}
EUVIMED