EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Çatışma Sonrası Devlet Kapasitesi ve İnsani Gelişme: Irak Libya Sri Lanka Örneklerinin Karşılaştırmalı İncelemesi

A. Gökhan Yaşa

Güvenlik Çalışmaları Dergisi · 03.06.2026 · (2026) · 1-29

DOI: 10.54627/gcd.1716080 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Güvenlik Çalışmaları Dergisi, online erschienen am 03.06.2026. Verfasst von A. Gökhan Yaşa. Die Arbeit nennt 44 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Yürütülen çalışma çatışma sonrasında devlet kapasitesi ile insanî gelişmenin dinamik ilişkisini ele almayı amaçlayarak dış müdahale ve iç askerî zafer örüntüleri bağlamında karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Çalışmada vaka seçimi olarak Irak ve Libya dış müdahale ile rejim değişikliği bağlamında, Sri Lanka ise iç askerî zafer bağlamında tercih edilmiştir. Analiz süreci Fund for Peace tarafından yayımlanan Fragile States Index (FSI) ile Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı’nın İnsani Gelişme Endeksi (HDI) verilerinin 2009-2021 dönemine ait on bir ardışık gözleminden oluşan panel veri setine dayanmaktadır. Yöntemsel olarak betimleyici istatistikler, histogram dağılımları, zaman serisi eğilimleri ve Pearson korelasyon analizi kullanılmış; T₀ olarak tanımlanan resmî çatışma-sonu tarihinden itibaren her vaka için simetrik zaman dilimi izlenmiştir. Bulgular üç düzlemde toplanmıştır. İlk olarak Irak ve Libya’da FSI toplam skorunun “yüksek kırılganlık” bandında kalıcılaştığı, HDI’nın ise dalgalı bir seyir izlediği saptanmıştır. Irak’ta güvenlik açıkları ile grup şikâyetleri arasındaki kuvvetli korelasyon, güvenlik sektöründeki reform eksikliğinin toplumsal gerilimleri derinleştirdiğini göstermektedir. Libya’da elit parçalanması, güvenlik kırılganlığını ve sosyal hoşnutsuzluğu aynı anda tetiklemiştir. İkinci önemli bulgu ise Sri Lanka’da FSI’ın istikrarlı şekilde düşerek 85 puan bandına gerilemesi ve HDI’nin .763 ortalamayla yükselmesi, iç dinamiklere dayalı barış sürecinin kurumsal konsolidasyonu ve kalkınma sonuçlarını olumlu etkilediğini ortaya koymaktadır. Üçüncü olarak ise alt gösterge analizleri değerlendirildiğinde her ülkenin kendine özgü kırılganlık sarmalına sahip olduğunu görülmektedir. Mülteci akımları ve dış müdahale arasında Irak’ta pozitif, Libya’da dalgalı, Sri Lanka’da ise önemsiz ilişkiler gözlenmiştir. Çalışma karşılaştırmalı nicel analiz yöntemiyle çatışma sonrası devlet inşasında bağlamsal farklılıkların görmezden gelinmesinin insanî kalkınma süreçlerinde geri tepmeye yol açabileceğini ortaya koyarak literatüre özgün katkı sunmaktadır.

Zitieren

APA

Yaşa, A. G. (2026). Çatışma Sonrası Devlet Kapasitesi ve İnsani Gelişme: Irak Libya Sri Lanka Örneklerinin Karşılaştırmalı İncelemesi. Güvenlik Çalışmaları Dergisi, 1-29. https://doi.org/10.54627/gcd.1716080

Vancouver

Yaşa AG. Çatışma Sonrası Devlet Kapasitesi ve İnsani Gelişme: Irak Libya Sri Lanka Örneklerinin Karşılaştırmalı İncelemesi. Güvenlik Çalışmaları Dergisi. 2026:1-29. doi:10.54627/gcd.1716080

BibTeX
@article{Yaa2026,
  author = {Yaşa, A. Gökhan},
  title = {Çatışma Sonrası Devlet Kapasitesi ve İnsani Gelişme: Irak Libya Sri Lanka Örneklerinin Karşılaştırmalı İncelemesi},
  journal = {Güvenlik Çalışmaları Dergisi},
  year = {2026},
  number = {2026},
  pages = {1--29},
  doi = {10.54627/gcd.1716080}
}
Kostenlos starten →