O‘LCHOV BIRLIKLARINI KOGNITIV TALQIN QILISHDA INTEGRATIV YONDASHUVNING NAZARIY-METODOLOGIK ASOSLARI
QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI · 19.08.2026 · 19 (A) · 14-18
DOI: 10.54613/ku.v19ia.1755 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI, online erschienen am 19.08.2026. Verfasst von Sherzod Djabbarov. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY 4.0).
Abstract (Originalsprache)
Ushbu maqolada o‘lchov birliklari va o‘lchov ma’nosini bildiruvchi ifodalarni kognitiv jihatdan o‘rganishda integrativ yondashuvning zarurati asoslanadi. Tadqiqotning boshlang‘ich nuqtasi shundan iboratki, tabiiy tildagi o‘lchov birliklari faqat aniq miqdor, masofa yoki hajmni ko‘rsatish bilan cheklanmaydi. Ular nutqda yaqinlik, uzoqlik, daraja, intensivlik, vaqtning subyektiv kechishi va ijtimoiy ustunlik kabi mavhum munosabatlarni ifodalashda ham ishtirok etadi. Shu sababli bunday birliklarning ma’nosini faqat bitta nazariya doirasida sharhlash ko‘p hollarda yetarli natija bermaydi. Maqolada Lakoff va Johnsonning konseptual metafora nazariyasi, Fillmorning freym semantikasi, Lakoffning kategoriyalash haqidagi qarashlari hamda Langackerning kognitiv grammatikasi o‘zaro qiyoslanib, ularning o‘lchov leksikasini tahlil qilishdagi vazifalari belgilandi. Tadqiqot tavsifiy, qiyosiy, konseptual va freym tahlili usullariga tayandi. Tahlil natijasida o‘lchovga oid birliklarni o‘rganishning to‘rt bosqichli modeli taklif etildi: avval birlikning tajribaviy asosi aniqlanadi, keyin mavhum ma’noga o‘tish yo‘li ko‘rsatiladi, undan so‘ng ifoda faollashtiradigan bilimlar majmui tiklanadi va nihoyat mazmunning grammatik hamda kontekstual shakllanishi tahlil qilinadi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, integrativ yondashuv turli nazariyalarni bir matnda sanab o‘tish emas, balki ularning izohlash imkoniyatlarini bir-birini to‘ldiradigan bosqichlarga joylashtirishdir. Bunday yondashuv ingliz va o‘zbek tillaridagi o‘lchov birliklarining bevosita, ko‘chma va kontekstga bog‘liq ma’nolarini izchil talqin qilish uchun qulay nazariy asos yaratadi.
Zitieren
APA
Djabbarov, S. (2026). O‘LCHOV BIRLIKLARINI KOGNITIV TALQIN QILISHDA INTEGRATIV YONDASHUVNING NAZARIY-METODOLOGIK ASOSLARI. QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI, 19(A), 14-18. https://doi.org/10.54613/ku.v19ia.1755
Vancouver
Djabbarov S. O‘LCHOV BIRLIKLARINI KOGNITIV TALQIN QILISHDA INTEGRATIV YONDASHUVNING NAZARIY-METODOLOGIK ASOSLARI. QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI. 2026;19(A):14-18. doi:10.54613/ku.v19ia.1755
BibTeX
@article{Djabbarov2026,
author = {Djabbarov, Sherzod},
title = {O‘LCHOV BIRLIKLARINI KOGNITIV TALQIN QILISHDA INTEGRATIV YONDASHUVNING NAZARIY-METODOLOGIK ASOSLARI},
journal = {QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI},
year = {2026},
volume = {19},
number = {A},
pages = {14--18},
doi = {10.54613/ku.v19ia.1755}
}
EUVIMED