EUVIMEDEUVIMED entdecken
Open Access · CC BY 4.0

KOGNITIV TILSHUNOSLIKDA METAFORA KONSEPTUALIZATSIYA VOSITASI SIFATIDA: INGLIZ VA O‘ZBEK TILSHUNOSLIGI TAJRIBASI

Abdulaziz Mattiyev

QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI · 17.04.2026 · 18 · 137-139

DOI: 10.54613/ku.v18i.1602 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI, online erschienen am 17.04.2026. Verfasst von Abdulaziz Mattiyev. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY 4.0).

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Ushbu maqolada kognitiv tilshunoslikning fundamental masalalaridan biri — metaforaning dunyoni konseptualizatsiya qilishdagi o‘rni va uning kognitiv mexanizm sifatidagi tabiati ingliz va o‘zbek tillari misolida tadqiq etiladi. Tadqiqotda metaforaga anʼanaviy poetik trop yoki nutq bezagi emas, balki inson tafakkurini shakllantiruvchi va mavhum tushunchalarni (vaqt, sevgi, maqsad) aniq empirik tajriba orqali idrok etishga xizmat qiluvchi tizimli xaritalash (mapping) vositasi sifatida yondashiladi. Maqolada J. Lakoff, M. Jonson va Z. Koveches kabi olimlarning nazariy qarashlari, xususan, konseptual metafora nazariyasining shakllanishi, tasvir sxemalari, invarians prinsipi va konseptual integratsiya (blending) modellari atroflicha tahlil qilinadi. Muallif metaforik modellarning (tarkibiy, yo‘naltiruvchi, ontologik) universallik va milliy-madaniy variativlik xususiyatlarini qiyosiy o‘rganish orqali, til egalari ongida shakllangan madaniy ssenariylarni ochib berishni maqsad qilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, metafora tahlili faqat formal o‘xshashlikni qayd etish emas, balki shaxsning amaliy tafakkurini yo‘naltiruvchi konseptual proyeksiyalarni o‘rganishni talab etadi. Maqola kognitiv tilshunoslik, qiyosiy tilshunoslik va madaniyatshunoslik yo‘nalishida izlanish olib borayotgan tadqiqotchilar uchun nazariy-metodologik manba bo‘lib xizmat qiladi.

Zitieren

APA

Mattiyev, A. (2026). KOGNITIV TILSHUNOSLIKDA METAFORA KONSEPTUALIZATSIYA VOSITASI SIFATIDA: INGLIZ VA O‘ZBEK TILSHUNOSLIGI TAJRIBASI. QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI, 18, 137-139. https://doi.org/10.54613/ku.v18i.1602

Vancouver

Mattiyev A. KOGNITIV TILSHUNOSLIKDA METAFORA KONSEPTUALIZATSIYA VOSITASI SIFATIDA: INGLIZ VA O‘ZBEK TILSHUNOSLIGI TAJRIBASI. QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI. 2026;18:137-139. doi:10.54613/ku.v18i.1602

BibTeX
@article{Mattiyev2026,
  author = {Mattiyev, Abdulaziz},
  title = {KOGNITIV TILSHUNOSLIKDA METAFORA KONSEPTUALIZATSIYA VOSITASI SIFATIDA: INGLIZ VA O‘ZBEK TILSHUNOSLIGI TAJRIBASI},
  journal = {QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI},
  year = {2026},
  volume = {18},
  pages = {137--139},
  doi = {10.54613/ku.v18i.1602}
}
Kostenlos starten →