KAVAKLIDERE AĞZI SÖZ VARLIĞI
Turkish Academic Studies - TURAS · 06.11.2026 · 7 · 291-318
DOI: 10.54566/turas.2034123 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Turkish Academic Studies - TURAS, online erschienen am 06.11.2026. Verfasst von Mehmet Gedizli. Die Arbeit nennt 22 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, Kavaklıdere (Muğla) ve yöresi ağzının söz varlığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. İnceleme, 1997-1999 yıllarında ilçe merkezi, iki kasaba ve yedi köyden derlenen ve çeviri yazıya aktarılan metinlere dayanmaktadır. Kaynak kişiler, yörenin en yaşlı kuşağından orta yaş kuşağına uzanan bir aralıktan seçilmiştir. Söz varlığı iki bölümde sunulmuştur. Birinci bölüm, ölçünlü Türkiye Türkçesinde bulunan sözcüklerin yöredeki söyleyiş değişkelerini ses olaylarına göre sekiz öbekte toplamaktadır. İkinci bölüm, ölçünlü dilde bulunmayan ya da yörede farklı anlam kazanmış sözlüksel birimleri dokuz kavram alanına göre vermektedir. Birinci bölüm yöre ağzının ses dizgesinin ölçünlü dilden hangi noktalarda ve hangi düzenliliklerle ayrıldığını göstermektedir. İkinci bölümdeki maddelerin tamamı ayrıca Güncel Türkçe Sözlük (Türk Dil Kurumu [TDK], 2019) ile eksiksiz olarak karşılaştırılmış; her maddenin ölçünlü sözlükteki durumu ve bütün anlamları tek tek okunarak bir ölçünlü sözlük süzgeci uygulanmıştır. Süzgeçten geçen maddelerin tamamı ayrıca Türkiye'de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü'nde (TDK, 1963-1982) ses değişkeleriyle birlikte denetlenmiştir. Denetim sonunda maddeler dört öbeğe ayrılmıştır: sözlükte biçim olarak bulunmayanlar, biçimi bulunup yöredeki anlamı kayıtlı olmayanlar, anlamı kayıtlı olup yörenin tanık yeri gösterilmediği maddeler ve ölçünlü bir sözün söyleyiş değişkesi olduğu için elenenler. Denetimin ortaya koyduğu bir sonuç, elemenin iki aşamalı yapılması gerektiğidir: ölçünlü sözlükte madde başı bulunmaması bir sözü katkı adayı yapmaya yetmemekte, sözün ölçünlü karşılığının ses bakımından da denetlenmesi gerekmektedir. Elde edilen tablo, yöre ağzında farklılaşmanın başlıca ünsüz düşmesi ve büzülme, damak n'sinin korunması, kelime başında ötümlüleşme ve yarı ötümlü ünsüzler etrafında toplandığını; sözlüksel birimlerin ise tütüncülük, ormancılık, kalaycılık ve düğün gelenekleri gibi yörenin kendi hayat alanlarında yoğunlaştığını ortaya koymaktadır.
Zitieren
APA
Gedizli, M. (2026). KAVAKLIDERE AĞZI SÖZ VARLIĞI. Turkish Academic Studies - TURAS, 7, 291-318. https://doi.org/10.54566/turas.2034123
Vancouver
Gedizli M. KAVAKLIDERE AĞZI SÖZ VARLIĞI. Turkish Academic Studies - TURAS. 2026;7:291-318. doi:10.54566/turas.2034123
BibTeX
@article{Gedizli2026,
author = {Gedizli, Mehmet},
title = {KAVAKLIDERE AĞZI SÖZ VARLIĞI},
journal = {Turkish Academic Studies - TURAS},
year = {2026},
volume = {7},
pages = {291--318},
doi = {10.54566/turas.2034123}
}
EUVIMED