Delilik ile Velilik Arasında: Foucault ve Mevlânâ’da Akıl ile Aşkın Sınırları
Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi · 29.04.2026 · 17 (1) · 231-241
DOI: 10.54558/jiss.1890683 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, online erschienen am 29.04.2026. Verfasst von Büşra Bilgin. Die Arbeit nennt 32 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Amaç: Bu çalışmanın amacı, Michel Foucault’nun delilik söylemi ile Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî’nin tasavvuf düşüncesinde aşk merkezli delilik anlayışını karşılaştırarak, aklın sınırlarının iki farklı düşünsel ve ontolojik rejimde nasıl kurulduğunu ortaya koymaktır. Bu bağlamda deliliğin, birinde dışlama ve sessizleştirme; diğerinde ise hakikate yöneliş ve dönüşüm olarak nasıl anlamlandırıldığı incelenmektedir.Yöntem: Çalışma, karşılaştırmalı felsefe ve hermenötik çözümleme yöntemine dayanmaktadır. Foucault’nun delilik, disipliner iktidar ve hakikat rejimleri üzerine analizleri ile Mevlânâ’nın akıl-aşk gerilimi etrafında şekillenen tasavvufi sembolizmi metinlerarası bir okumayla ele alınmıştır.Bulgular: Analiz sonucunda, modern rasyonalitenin deliliği patolojik bir sapma ve yönetilmesi gereken bir anormallik olarak konumlandırdığı; buna karşılık Mevlânâ’nın deliliği benliğin çözülmesi yoluyla ilahi hakikate açılan bilinçli ve seçilmiş bir deneyim olarak yorumladığı ortaya konmuştur. Bu farkın, öznenin kuruluş biçimini köklü biçimde belirlediği görülmüştür.Sonuç: Çalışma, delilik ile velilik arasındaki sınırın, hakikatin nerede ve nasıl üretildiğine dair temel bir felsefi mesele olduğunu göstermektedir. Foucault’da delilik, disipliner iktidar aracılığıyla susturulurken; Mevlânâ’da delilik, aşk yoluyla hakikate yakınlaşmanın asli imkânı hâline gelmektedir.Özgünlük: Bu makale, Foucault’nun delilik çözümlemeleri ile Mevlânâ’nın tasavvufi düşüncesini doğrudan karşılaştırarak, deliliği yalnızca tarihsel ya da mistik bir tema olarak değil, farklı hakikat rejimlerini açığa çıkaran kurucu bir deneyim olarak ele alması bakımından özgün bir katkı sunmaktadır.
Zitieren
APA
Bilgin, B. (2026). Delilik ile Velilik Arasında: Foucault ve Mevlânâ’da Akıl ile Aşkın Sınırları. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(1), 231-241. https://doi.org/10.54558/jiss.1890683
Vancouver
Bilgin B. Delilik ile Velilik Arasında: Foucault ve Mevlânâ’da Akıl ile Aşkın Sınırları. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;17(1):231-241. doi:10.54558/jiss.1890683
BibTeX
@article{Bilgin2026,
author = {Bilgin, Büşra},
title = {Delilik ile Velilik Arasında: Foucault ve Mevlânâ’da Akıl ile Aşkın Sınırları},
journal = {Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi},
year = {2026},
volume = {17},
number = {1},
pages = {231--241},
doi = {10.54558/jiss.1890683}
}
EUVIMED