DEMOKRATİK KATILIMIN YAŞ EŞİĞİ: ÇOCUĞUN KATILIM HAKKI İLE SEÇME HAKKININ ANAYASAL İKİLEMİ
Türkiye Adalet Akademisi Dergisi · 30.10.2026 · (68) · 431-464
DOI: 10.54049/taad.2029817 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, online erschienen am 30.10.2026. Verfasst von Gizem Güner Yaşar. Die Arbeit nennt 76 Literaturangaben. Gefördert von: Destekleyen kurum yoktur..
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, çocuğun katılım hakkı ile seçme hakkının kullanımında öngörülen sabit 18 yaş sınırı arasındaki anayasal ikilemi ölçülülük ilkesi çerçevesinde incelemektedir. Çağdaş hukuk sistemleri, çocuğu kendi yaşamını etkileyen süreçlerde aktif bir hak öznesi olarak kabul etmeye yönelmiştir. Bu eğilim, geleneksel korumacı yaklaşımdan belirgin bir kopuşu işaret etmektedir. Bu hukuki anlayışın temelini, Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’nin 12. maddesindeki katılım hakkı ile 5. maddesindeki çocuğun gelişen kapasitesi ilkesi oluşturur. Ancak çocukların karar süreçlerine katılımını destekleyen bu esnek ilkeler ile 1982 Anayasası’nın 67. maddesindeki katı 18 yaş kuralı arasında gerçek bir çatışma bulunmaktadır. Çalışmada söz konusu çatışma ölçülülük ilkesi çerçevesinde ele alınmakta ve sabit yaş sınırının, hedeflenen siyasi olgunluğun tespiti bakımından elverişlilik unsurunu ancak kısmen karşıladığı, gereklilik ve orantılılık unsurlarını ise karşılamadığı ortaya konmaktadır. Ölçülülük denetiminde tespit edilen bu dengesizliği gidermek amacıyla çalışmada, seçme yaşının doğrudan indirilmesi yerine Rehfeld’in kesirli oy hakkı modeli ve yerel seçimlerde seçme yaşının 16’ya indirilmesi önerisi tartışılmakta, her iki alternatifin gerekçeleri ayrı ayrı değerlendirilmektedir. Bunlara ek olarak çocuk meclisleri, dilekçe hakkı ve müstakil bir çocuk ombudsmanlığı gibi katılım mekanizmalarının çocuğu karar süreçlerinde daha güçlü bir konuma taşıyacağı ifade edilmektedir. Ancak bu mekanizmaların bağlayıcı hale getirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bu çerçevede özellikle bağımsız bir çocuk ombudsmanlığının anayasal güvenceye kavuşturulması önerilmekte; ancak bu koşulların sağlanması halinde söz konusu mekanizmalar anayasal bir çözüm olarak değerlendirilmektedir.
Förderung
- Destekleyen kurum yoktur.
Zitieren
APA
Yaşar, G. G. (2026). DEMOKRATİK KATILIMIN YAŞ EŞİĞİ: ÇOCUĞUN KATILIM HAKKI İLE SEÇME HAKKININ ANAYASAL İKİLEMİ. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 431-464. https://doi.org/10.54049/taad.2029817
Vancouver
Yaşar GG. DEMOKRATİK KATILIMIN YAŞ EŞİĞİ: ÇOCUĞUN KATILIM HAKKI İLE SEÇME HAKKININ ANAYASAL İKİLEMİ. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi. 2026:431-464. doi:10.54049/taad.2029817
BibTeX
@article{Yaar2026,
author = {Yaşar, Gizem Güner},
title = {DEMOKRATİK KATILIMIN YAŞ EŞİĞİ: ÇOCUĞUN KATILIM HAKKI İLE SEÇME HAKKININ ANAYASAL İKİLEMİ},
journal = {Türkiye Adalet Akademisi Dergisi},
year = {2026},
number = {68},
pages = {431--464},
doi = {10.54049/taad.2029817}
}
EUVIMED