VERGİ HUKUKUNUN ÇOCUK İLE İMTİHANI: ÜSTÜN YARAR İLKESİNİN VERGİLENDİRMEDEKİ İŞLEVİ
Türkiye Adalet Akademisi Dergisi · 30.10.2026 · (68) · 465-498
DOI: 10.54049/taad.2000156 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, online erschienen am 30.10.2026. Verfasst von Mehmet Emin Turan. Die Arbeit nennt 51 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, çocuğun üstün yararı ilkesinin vergi hukukundaki işlevini incelemektedir. Vergi hukuku kuralları geleneksel olarak aile birimi ve ebeveynin ödeme gücü üzerinden kurgulanmaktadır. Çocuk ise bağımsız bir hak süjesi olarak değil, çoğunlukla matrah veya vergi hesabını düzelten bir unsur olarak dikkate alınmaktadır. Çalışmada, çocuğun üstün yararının (Çocuk Haklarına Dair Sözleşme m. 3) salt bir sosyal politika hedefi olmadığı vurgulanmaktadır. Ödeme gücü ilkesini birey olarak çocuk lehine yeniden yönlendiren, vergi normlarının yorumunda gözetilmesi gereken bir yorum ilkesi olarak işleyebileceği, Anayasa’nın 90. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca derece mahkemeleri önünde uygulama önceliği taşıyabileceği ve anayasallık denetiminde ancak Anayasa’nın 41. maddesiyle birlikte destekleyici bir ölçü işlevi görebileceği ileri sürülmektedir. Bu çerçeve, asgari geçim indiriminden asgari ücret istisnasına geçiş ile çocuğun temel ihtiyaçlarına uygulanan katma değer vergisi olmak üzere iki somut alanda incelenmekte; geçişin bölüşüm etkisi basit bir hesaplamayla ortaya konulmaktadır. Amerika Birleşik Devletleri, Fransa, Almanya ve Norveç örnekleri birincil mevzuat ve yüksek mahkeme içtihadı temelinde karşılaştırılmakta ve Türkiye’nin 2025 yılında yürürlüğe giren doğum yardımı programı da dâhil olmak üzere transfer araçları değerlendirmeye katılmaktadır. Çalışma, matrah indirimine dayalı teşviklerden en yoksul haneye de ulaşan iade edilebilir vergi kredisine geçilmesini ve çocuğu etkileyen malî düzenlemelerin çocuk etki değerlendirmesine tabi tutulmasını önermektedir.
Zitieren
APA
Turan, M. E. (2026). VERGİ HUKUKUNUN ÇOCUK İLE İMTİHANI: ÜSTÜN YARAR İLKESİNİN VERGİLENDİRMEDEKİ İŞLEVİ. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 465-498. https://doi.org/10.54049/taad.2000156
Vancouver
Turan ME. VERGİ HUKUKUNUN ÇOCUK İLE İMTİHANI: ÜSTÜN YARAR İLKESİNİN VERGİLENDİRMEDEKİ İŞLEVİ. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi. 2026:465-498. doi:10.54049/taad.2000156
BibTeX
@article{Turan2026,
author = {Turan, Mehmet Emin},
title = {VERGİ HUKUKUNUN ÇOCUK İLE İMTİHANI: ÜSTÜN YARAR İLKESİNİN VERGİLENDİRMEDEKİ İŞLEVİ},
journal = {Türkiye Adalet Akademisi Dergisi},
year = {2026},
number = {68},
pages = {465--498},
doi = {10.54049/taad.2000156}
}
EUVIMED