EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

MECELLE’DE HUKUKUN KAYNAĞI OLARAK TOPLUM

Ahmet Selim Kadıoğlu

Türkiye Adalet Akademisi Dergisi · 30.07.2026 · (67) · 311-352

DOI: 10.54049/taad.1931499 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, online erschienen am 30.07.2026. Verfasst von Ahmet Selim Kadıoğlu. Die Arbeit nennt 52 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Sosyal bir kurum ve olgu olarak hukuk, ana kaynağı ne kabul edilirse edilsin toplumsal nitelik taşımaktadır. Bu nedenle her hukuk sisteminin temel ilkeleri arasında onun toplumsal temelini ve yönünü ortaya koyan prensipler bulunmaktadır. Tüm çağlarda ve toplumlarda insanların ihtiyaçlarını gidermek ve sorunlarını çözmek vaadini dile getiren İslam hukuku özellikle bu vaadinin sonucu olarak toplumsal gerçekliği hep dikkate alagelmiştir. İslam hukuk geleneği ve birikiminin bir özeti mahiyetinde olan Mecelle-i Ahkam-ı Adliye de hukukun toplumsal karakterini yansıtan normlar vaz etmiştir. Meydana çıkışı ve hazırlanışı esasen değişen toplumsal koşullar sonucu olan Mecelle, içeriğiyle de hukuk ve toplum ilişkisine dair çok şey söyler. Özellikle Mukaddeme kısmındaki külli kaideler olarak anılan maddeler hukuk ve toplum ilişkisi konusunda doğrudan ve dolaylı hükümler içermektedir. Çalışmamızda ele aldığımız 36 ila 45’nci maddeler bilhassa örf, adet, teamül, değişim, yaygınlık, süreklilik gibi kavramlar üzerinden hukuk ve toplum ilişkisini açık biçimde gözler önüne sermektedir. Bu maddelerde; belli koşullara bağlı olarak, örf ve adet kurallarının gerek somut hukuki anlaşmazlıklarda gerek soyut norm üretiminde gerekse sözleşmesel ilişkilerde hakem ve hakim rollerini üstlenebileceği, insanların yerleşik uygulamalarının bağlayıcı olabileceği, çağların veya toplumların değişimiyle bunlara bağlı hükümlerin de değişebileceği, hukuki ilişki ve olaylarda bir şeyin gerçek varlık veya anlamının örf ve adet kurallarına göre belirlenebileceği, örf ve adet kurallarının yaygınlık ve süreklilik gibi niteliklerle geniş toplumsal kabul görmelerinin gerektiği, örf ve adet kurallarının hukuki iş ve işlemler ile sözleşmelerde zikredilmeseler bile şart kılınmış gibi sayılabilecekleri, gerekli şartlar altında örfün İslam hukukunun iki ana kaynağı olan Kur’an ve hadislere benzer biçimde belirleyici bir kaynak olabileceği gibi hususlar yer almaktadır. Bu külli kaideleri çerçevesinde -diğer pek çok hükmüyle beraber- Mecelle, hukuk ve toplum ilişkisini açık biçimde ortaya koyan tarihi bir kodifikasyon örneği olarak önemini korumaya devam etmektedir.

Zitieren

APA

Kadıoğlu, A. S. (2026). MECELLE’DE HUKUKUN KAYNAĞI OLARAK TOPLUM. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 311-352. https://doi.org/10.54049/taad.1931499

Vancouver

Kadıoğlu AS. MECELLE’DE HUKUKUN KAYNAĞI OLARAK TOPLUM. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi. 2026:311-352. doi:10.54049/taad.1931499

BibTeX
@article{Kadolu2026,
  author = {Kadıoğlu, Ahmet Selim},
  title = {MECELLE’DE HUKUKUN KAYNAĞI OLARAK TOPLUM},
  journal = {Türkiye Adalet Akademisi Dergisi},
  year = {2026},
  number = {67},
  pages = {311--352},
  doi = {10.54049/taad.1931499}
}
Kostenlos starten →