EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

TÜRK HÂKİMİYET ANLAYIŞI ÇERÇEVESİNDE SELÇUKLU SULTANLARININ “ÜLÜG/ÜLÜŞ” TEMELLİ İKTİSADİ YETKİLERİ

Nilay Ağırnaslı

Genel Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi · 31.05.2026 · 8 (17) · 527-544

DOI: 10.53718/gttad.1825737 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Genel Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 31.05.2026. Verfasst von Nilay Ağırnaslı. Die Arbeit nennt 53 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bu çalışmada, Türklerde iktisadi gücün temsili olan ülüg/ülüş kavramı, Türk hâkimiyet anlayışı ve İslam siyaset düşüncesi çerçevesinde ele alınarak, söz konusu kavramın Selçuklular dönemindeki yansımaları ortaya konulmakta, sultanların iktisadi güçlerinin devletin devamlılığı, toplumsal düzenin tesisi ve siyasi meşruiyetin sağlanmasındaki rolü incelenmektedir. Eski Türk siyasi anlayışında Tanrı’nın hükümdara bahşettiği “kut” (siyasi iktidar), “küç” (askeri güç) ve “ülüş” (iktisadi güç) unsurları, Selçuklu sultanları tarafından İslami değerlerle bütünleştirilerek uygulanmıştır. Bu bağlamda ülüg/ülüş kavramının karşılığı olarak kabul edilen, sultanın sahip olduğu iktisadi güç; adaletli yönetimin, sosyal refahın, ordunun sürekliliğinin ve halk desteğinin de temeli olarak görülmüştür. Selçuklu sultanları, iktidarlarını sürdürebilmek ve istikrarı sağlamak adına güçlü bir ordu ile yetenekli bir idari kadro oluşturmak için iktisadi güçlerini etkin biçimde kullanmışlardır. Askerlere ve devlet adamlarına maaş, ıkta, hil’at ve ganimet gibi yollarla düzenli maddi destek sağlayarak sadakatlerini pekiştirmiş, aynı zamanda âlimler, kadılar ve sanatçılar gibi toplumsal öneme sahip grupları da himaye ederek devletin sosyal ve kültürel yapısını güçlendirmişlerdir. Sultanlar, maddi anlamda askeri ve idari yapıyı desteklemenin yanı sıra halkın refahını arttırmayı da iktidarlarının meşruiyeti açısından vazgeçilmez saymışlardır. Adil vergi sistemleri, üretimi teşvik edici uygulamalar, imar faaliyetleri ve tüccar sınıfına sağlanan kolaylıklar, halkın devlete olan sadakatini güçlendirmiştir. Halk, sultan tarafından bir aile bireyi gibi görülmüş; maddi kaynakların adaletli bir biçimde dağıtılması ise idari anlamda adaletin göstergesi sayılmıştır. Bunun yanı sıra, Selçuklu sultanları imar, ilim ve sanat alanlarında gerçekleştirdikleri cömert faaliyetleriyle de hem dünyada saygınlık kazanmalarını hem de ahirette hayırla anılmasını sağlayacak dini ve ahlaki bir sorumluluk olarak değerlendirilmiştir.

Zitieren

APA

Ağırnaslı, N. (2026). TÜRK HÂKİMİYET ANLAYIŞI ÇERÇEVESİNDE SELÇUKLU SULTANLARININ “ÜLÜG/ÜLÜŞ” TEMELLİ İKTİSADİ YETKİLERİ. Genel Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi, 8(17), 527-544. https://doi.org/10.53718/gttad.1825737

Vancouver

Ağırnaslı N. TÜRK HÂKİMİYET ANLAYIŞI ÇERÇEVESİNDE SELÇUKLU SULTANLARININ “ÜLÜG/ÜLÜŞ” TEMELLİ İKTİSADİ YETKİLERİ. Genel Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi. 2026;8(17):527-544. doi:10.53718/gttad.1825737

BibTeX
@article{Arnasl2026,
  author = {Ağırnaslı, Nilay},
  title = {TÜRK HÂKİMİYET ANLAYIŞI ÇERÇEVESİNDE SELÇUKLU SULTANLARININ “ÜLÜG/ÜLÜŞ” TEMELLİ İKTİSADİ YETKİLERİ},
  journal = {Genel Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {8},
  number = {17},
  pages = {527--544},
  doi = {10.53718/gttad.1825737}
}
Kostenlos starten →