ÖLÜM KORKUSUNDAN ÖLÜMSÜZLÜK UMUDUNA: DİNÎ İNANCIN PSİKOLOJİK ROLÜ
Gumushane Universitesi Ilahiyat Fakultesi Dergisi (GIFAD) · 16.07.2026 · 15 (2) · 662-675
DOI: 10.53683/gifad.1878341 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Gumushane Universitesi Ilahiyat Fakultesi Dergisi (GIFAD), online erschienen am 16.07.2026. Verfasst von Mustafa Erten und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 39 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, ölüm korkusu ve ölümsüzlük arzusunu Din Psikolojisi bağlamında etraflıca ele alarak bireyin ölüm karşısındaki psikolojik tepkilerini, bu tepkilerin geri planındaki motivasyonları ve bu hususta dini inancın üstlendiği görevi incelemektedir. Ölüm, insanlık tarihi boyunca birey için kaçınılmaz ve sarsıcı bir olgu olarak var olmuştur. Birey bu olguyu yalnızca biyolojik bir nihayet olarak değil; kaygı, korku, belirsizlik, anlamlandıramama, hiçlik ve yalnızlık duygularının iç içe geçtiği bir deneyim olarak telakki etmiştir. Psikolojik açıdan değerlendirildiğinde, ölüm korkusunun bireydeki varoluşsal kaygı ve korkulardan biri olduğu, bu kaygı ve korkunun da ölümsüzlük arzusunu uyandıran başat faktörlerden biri olduğunu söylemek mümkündür. Bu çalışmada, Din Psikolojisi alanında öne çıkan psikologların yaklaşımları doğrultusunda ölüm ve ölümsüzlük olguları kuramsal bir bakış açısıyla tartışılmış; ölüm korkusunun sadece biyolojik değil, aynı zamanda varoluşsal ve ruhsal boyutları olan karmaşık bir mesele olduğu ortaya konmaya çalışılmıştır. Dini inanç ve düşüncelerin bireyin ölümle ilgili korku ve kaygılarını hafifletmedeki rolü, Korku Yönetim Kuramı temelinde ele alınmış ve dinin hem ruhsal bir sığınak hem de varoluşa anlam yükleyen bir kaynak olduğu irdelenmiştir. Viktor E. Frankl'ın logoterapi yaklaşımı çerçevesinde yapılan incelemede, insanın ölüm ve yaşamın geçiciliği karşısında geliştirdiği anlam arayışının temelleri araştırılmaya çalışılmıştır. Dinlerin sunduğu “başka bir dünyanın varlığı” inancı (ahiret, cennet sonu olmayan bir hayat) bu anlamda muğlaklığı ortadan kaldırarak bireye psikolojik bir rahatlık sağlamaktadır. Ancak dinlerin yerine getirdiği bu rahatlama, bireyin dini özümseme ve yaşamına yansıtma biçimine göre farklılıklar göstermektedir: Özümsenmiş ve içselleştirilmiş bir dini anlayış kaygıyı azaltırken, çıkar temelli ve yüzeysel bir dini yönelim korkuyu daha da derinleştirebilmektedir. Dinî ritüellerin, ahiret inancının ve dini yorumların bireyin ölüm karşısında yaşadığı varoluşsal boşluğu doldurmada önemli bir vazife üstlendiği, dolayısıyla ölüm korkusu ile başa çıkmada dinin sağladığı anlamlandırma ve güven duygusunun, bireyin ruhsal bütünlüğünü ve yaşam motivasyonunu korumasına katkı sunduğu görülmüştür. Dolayısıyla dinin ortaya koyduğu anlam, umut ve güven ortamının, bireyin ölüm korkusuyla başa çıkmasında vazgeçilmez bir kaynak olduğu söylenebilir. Özellikle ahiret inancı ve ölümsüzlük fikri, bireyin ölüm karşısındaki çaresizlik ve belirsizlik duygularını hafifletir; ölümün bir son değil, aynı zamanda birey için yeni ve sonu olmayan bir hayatın başlangıcı olduğu inancı, kişide bir teselli ve umut kaynağı getirmektedir. Söz konusu inanç sistemi sayesinde birey, ölüm gerçeğini inkâr etmeye gerek kalmadan onunla yüzleşebilir ve yaşamına daha derin bir anlam yükleyebilir. Buradan yola çıkarak hazırlanan bu çalışma, ölüm korkusu ve ölümsüzlük arzusu arasındaki diyalektik ilişkinin, insanın anlam arayışında merkezi bir yer tuttuğunu, dini inancın bu ikilemi anlamlandırma hususunda kritik bir rol üstlenerek bireyin ölümle ilgili kaygılarıyla yüzleşmesine önemli bir perspektif sunduğunu ortaya koymaktır.
Zitieren
APA
Erten, M., & Kartopu, S. (2026). ÖLÜM KORKUSUNDAN ÖLÜMSÜZLÜK UMUDUNA: DİNÎ İNANCIN PSİKOLOJİK ROLÜ. Gumushane Universitesi Ilahiyat Fakultesi Dergisi (GIFAD), 15(2), 662-675. https://doi.org/10.53683/gifad.1878341
Vancouver
Erten M, Kartopu S. ÖLÜM KORKUSUNDAN ÖLÜMSÜZLÜK UMUDUNA: DİNÎ İNANCIN PSİKOLOJİK ROLÜ. Gumushane Universitesi Ilahiyat Fakultesi Dergisi (GIFAD). 2026;15(2):662-675. doi:10.53683/gifad.1878341
BibTeX
@article{Erten2026,
author = {Erten, Mustafa and Kartopu, Saffet},
title = {ÖLÜM KORKUSUNDAN ÖLÜMSÜZLÜK UMUDUNA: DİNÎ İNANCIN PSİKOLOJİK ROLÜ},
journal = {Gumushane Universitesi Ilahiyat Fakultesi Dergisi (GIFAD)},
year = {2026},
volume = {15},
number = {2},
pages = {662--675},
doi = {10.53683/gifad.1878341}
}
EUVIMED