Öğretmen Öznel İyi Oluşu ve Mesleki Tükenmişlik İlişkisinde Manevi Yönelimin Rolü
Gumushane Universitesi Ilahiyat Fakultesi Dergisi (GIFAD) · 16.07.2026 · 15 (2) · 644-661
DOI: 10.53683/gifad.1875809 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Gumushane Universitesi Ilahiyat Fakultesi Dergisi (GIFAD), online erschienen am 16.07.2026. Verfasst von Muhammed Tosun. Die Arbeit nennt 53 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu araştırma öğretmen öznel iyi oluşu, mesleki tükenmişlik ve manevi yönelim arasındaki ilişkileri incelemeyi ve öğretmen öznel iyi oluşunun mesleki tükenmişlik üzerindeki etkisinde manevi yönelimin rolünü değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kapsamında yürütülmüştür. Çalışma grubunu, Isparta ilinde Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmî okullarda görev yapan ve araştırmaya gönüllü olarak katılan 406 öğretmen oluşturmaktadır. Veriler Öğretmen Öznel İyi Oluş Ölçeği, Mesleki Tükenmişlik Ölçeği ve Manevi Yönelim Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde betimleyici istatistikler kullanılmış, değişkenler arasındaki ilişkiler Pearson korelasyon analizi ile incelenmiş ve yordayıcı ilişkiler regresyon analizleriyle test edilmiştir. Manevi yönelimin aracılık rolü Hayes’in PROCESS Macro Model 4 yaklaşımıyla değerlendirilmiştir. Korelasyon analizi sonuçları, öğretmen öznel iyi oluşu ile mesleki tükenmişlik arasında negatif yönlü ve orta düzeyde anlamlı bir ilişki bulunduğunu göstermektedir. Öğretmen öznel iyi oluşu ile manevi yönelim arasında pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Buna karşılık manevi yönelim ile mesleki tükenmişlik arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Regresyon analizleri, öğretmen öznel iyi oluşunun mesleki tükenmişliği negatif yönde ve anlamlı biçimde yordadığını göstermiştir. Öğretmen öznel iyi oluşu aynı zamanda manevi yönelimin anlamlı bir yordayıcısıdır. Ancak öğretmen öznel iyi oluşu kontrol edildiğinde manevi yönelimin mesleki tükenmişliği anlamlı biçimde yordamadığı belirlenmiştir. Aracılık analizleri sonucunda, manevi yönelimin öğretmen öznel iyi oluşu ile mesleki tükenmişlik arasındaki ilişkide aracı bir rol üstlenmediği tespit edilmiştir. Bu bulgu, öğretmen öznel iyi oluşu ile mesleki tükenmişlik arasındaki ilişkide doğrudan bir etkileşim olabileceğine işaret etmektedir. Dolayısıyla mesleki tükenmişliğin öncelikle örgütsel bağlam içinde şekillenen iş yükü, rol çatışması, zaman baskısı ve kurumsal destek düzeyi gibi yapısal değişkenlerle yakından ilişkili bir olgu olarak değerlendirilmesinin daha açıklayıcı olduğunu göstermektedir. Manevi yönelim ise öğretmen öznel iyi oluşu ile anlamlı biçimde ilişkili olmakla birlikte, mesleki tükenmişliğin doğrudan açıklanmasında bağımsız bir belirleyici olarak görünmemektedir. Bu durum, manevi yönelimin daha çok bireyin mesleki yaşantılarını anlamlandırma, değerler çerçevesinde konumlandırma ve öznel değerlendirme süreçleriyle ilişkili bir boyut olarak ele alınabileceğini fakat örgütsel temelli tükenmişlik süreçlerini tek başına açıklamada yeterli olmadığını ortaya koymaktadır.
Zitieren
APA
Tosun, M. (2026). Öğretmen Öznel İyi Oluşu ve Mesleki Tükenmişlik İlişkisinde Manevi Yönelimin Rolü. Gumushane Universitesi Ilahiyat Fakultesi Dergisi (GIFAD), 15(2), 644-661. https://doi.org/10.53683/gifad.1875809
Vancouver
Tosun M. Öğretmen Öznel İyi Oluşu ve Mesleki Tükenmişlik İlişkisinde Manevi Yönelimin Rolü. Gumushane Universitesi Ilahiyat Fakultesi Dergisi (GIFAD). 2026;15(2):644-661. doi:10.53683/gifad.1875809
BibTeX
@article{Tosun2026,
author = {Tosun, Muhammed},
title = {Öğretmen Öznel İyi Oluşu ve Mesleki Tükenmişlik İlişkisinde Manevi Yönelimin Rolü},
journal = {Gumushane Universitesi Ilahiyat Fakultesi Dergisi (GIFAD)},
year = {2026},
volume = {15},
number = {2},
pages = {644--661},
doi = {10.53683/gifad.1875809}
}
EUVIMED