Riyâ Olgusu: Bireysel ve Toplumsal Yansımaları Üzerine Nitel Bir Araştırma
Kocatepe İslami İlimler Dergisi · 15.12.2025 · 8 (2) · 431-450
DOI: 10.52637/kiid.1732480 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Kocatepe İslami İlimler Dergisi, online erschienen am 15.12.2025. Verfasst von Esra İrk und 2 weiteren Autor:innen. Die Arbeit wurde bisher 1-mal zitiert (Crossref) und nennt 64 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Öz Riyâ, bireyin davranışlarını başkalarının takdir ve övgüsünü kazanmak amacıyla sergilemesidir. Psikolojik açıdan bu durum, bireyin sosyal ihtiyacı ve görünürlük arzusunun bir yansıması olarak değerlendirilebilir. Dinî açıdan ise riyâ, ibadetlerdeki içtenliği zedeleyen ve onları işlevsiz hâle getiren manevî bir sapma olarak kabul edilmektedir. Bu araştırmanın temel amacı, riyâ kavramını incelemek ve riyânın bireysel ve toplumsal hayatta nasıl bir rol oynadığını tespit etmektir. Nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik desenin tercih edildiği bu çalışmada yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Katılımcılar amaçlı örnekleme tekniklerinden ölçüt örnekleme tekniği ile belirlenmiştir. Araştırmaya 25-50 yaş aralığındaki 10 erkek ve 11 kadın katılımcı dahil edilmiştir. Görüşmeler, yüz yüze ve çevrimiçi ortamda gerçekleştirilmiş; elde edilen veriler, NVivo 15 programı kullanılarak içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda katılımcıların riyâ kavramını daha çok sosyal ve ahlâkî boyutlarda tanımladıkları; bu kavramı ikiyüzlülük, gösteriş, yalan ve aldatma gibi olumsuz niteliklerle ilişkilendirdikleri görülmüştür. Ayrıca riyâ; aşağılık hissi, haset, kıskançlık ve kibir gibi çeşitli duygusal süreçlerle de bağlantılı olarak ele alınmıştır. Katılımcılar, bireysel ya da toplumsal çıkar beklentisinin riyâ davranışını besleyen motivasyonlardan biri olduğunu vurgulamış; bu tutumun güven kaybı, ahlâkî zayıflık ve kişisel sıkıntılar gibi çok yönlü olumsuz sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekmişlerdir. Özellikle iş hayatı, maddî kazanç, siyaset ve dinî pratikler gibi alanlarda riyânın daha fazla ortaya çıktığını belirtmişlerdir. Riyânın dinî boyutu ise çoğunlukla yönlendirici sorular aracılığıyla dile getirilmiş; bu çerçevede riyâ, genellikle ibadetlerde takdir edilme arzusu ya da dünyevî menfaat beklentisiyle ilişkilendirilmiştir. Bu durum, riyâ kavramının katılımcıların zihninde doğrudan kavramsallaştırılmamış olsa da dinî bağlamda örtük biçimde var olduğunu göstermektedir. Öte yandan bazı katılımcılar, her durumda riyâdan uzak bir dinî yaşantının mümkün olabileceğini vurgulamışlardır.
Zitieren
APA
İrk, E., Çoban, Ü. E., & Yıldırım, S. (2025). Riyâ Olgusu: Bireysel ve Toplumsal Yansımaları Üzerine Nitel Bir Araştırma. Kocatepe İslami İlimler Dergisi, 8(2), 431-450. https://doi.org/10.52637/kiid.1732480
Vancouver
İrk E, Çoban ÜE, Yıldırım S. Riyâ Olgusu: Bireysel ve Toplumsal Yansımaları Üzerine Nitel Bir Araştırma. Kocatepe İslami İlimler Dergisi. 2025;8(2):431-450. doi:10.52637/kiid.1732480
BibTeX
@article{rk2025,
author = {İrk, Esra and Çoban, Ümran Erkorkmaz and Yıldırım, Sümeyye},
title = {Riyâ Olgusu: Bireysel ve Toplumsal Yansımaları Üzerine Nitel Bir Araştırma},
journal = {Kocatepe İslami İlimler Dergisi},
year = {2025},
volume = {8},
number = {2},
pages = {431--450},
doi = {10.52637/kiid.1732480}
}
EUVIMED