EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

TİRELİ HANEFÎ FIKIH ALİMİ İBN MELEK’İN MECMA’İ’L-BAHREYN’DEKİ FIKHÎ TERCİHLERİ (Tahâret ve Salât Örneği)

Fatma Solaker

Akademik Platform İslami Araştırmalar Dergisi · 30.04.2026 · 10 (1) · 54-86

DOI: 10.52115/apjir.1820520 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Akademik Platform İslami Araştırmalar Dergisi, online erschienen am 30.04.2026. Verfasst von Fatma Solaker. Die Arbeit nennt 60 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

İbn Melek ya da Firişteoğlu lakabıyla tanınan Abdüllatif b. Abdülaziz el-Hanefî, XIV. yüzyıl Osmanlı Devleti’nin kuruluş döneminde ilmî faaliyetlerin canlı olduğu Aydınoğulları beyliği zamanında İzmir’in Tire ilçesinde yaşamıştır. İbn Melek’in ilim ve kültür merkezi olan Tire bölgesinde doğup yetişmesi, onun düşünce yapısının şekillenmesinde ve ilmî şahsiyetinin oluşmasında önemli rol oynamıştır. Fıkıh, fıkıh usulü başta olmak üzere hadis, lügat gibi İslâmî ilimlerin çeşitli dallarında çok sayıda eser vermiş, ancak daha çok fakih yönü ile bilinip tanınmıştır. Asrının önemli bir fakîhi olan İbn Melek’in eserleri, Osmanlı medreselerinde ders kitabı olarak okutulmuş ve kendisinden sonra telif edilen fıkıh kitaplarına kaynaklık teşkil etmiştir. Osmanlı ilim hayatında bu denli etkili olmuş bir fakihin, Hanefî mezhebinde dört muteber metinden birisi kabul edilen Muzafferüddin İbnü’s-Sââtî’ye ait “Mecmau’l-bahreyn” üzerine yazdığı “Şerhu Mecmai’l-bahreyn” şerhi, günümüzde araştırmacıların istifadesine sunulması önem arz etmektedir. İbn Melek’in şerhi, diğer şerh çalışmalarından ayrı sistematiği ile ön plana çıkmıştır. “Mecmau’l-bahreyn” bizzat müellifi tarafından şerh edildiği halde, şârihin şerhi kadar rağbet görmemiştir. İbn Melek, şerhine öncelikle anlaşılması zor “garîb” kelimeleri izah etmekle başlar ve lügavi tahliller yapar. İkinci olarak, metnin isim cümlesi, mazi ya da muzari olmasına bağlı olarak ifade edilen müçtehidin ismini zikreder. Üçüncü olarak, ilgili ahkâmı veciz ifadelerle anlatır ve tarafların delillerini verir. İbn Melek, mesele sonunda ise, “Şayet sen şöyle dersen… Biz de deriz ki…” şeklinde cedel-münazara metoduna dayalı bir yazım metodu takip eder ve zaman zaman hem asıl metne hem de İbnü’s-Saatî’nin kendi eserine yazdığı şerhine (أقول) “Ben de derim ki…” şeklinde fıkhî görüşünü ortaya koyar. Tahâret ve salât başlığı altında, İbn Melek’in Hanefî fıkhına dair melekesi, fıkha ve usule vukûfiyeti ile fıkhî tercihleri gün yüzüne çıkartılarak fıkhî müktesebatımızın geliştirilmesi temenni edilmiştir.

Zitieren

APA

Solaker, F. (2026). TİRELİ HANEFÎ FIKIH ALİMİ İBN MELEK’İN MECMA’İ’L-BAHREYN’DEKİ FIKHÎ TERCİHLERİ (Tahâret ve Salât Örneği). Akademik Platform İslami Araştırmalar Dergisi, 10(1), 54-86. https://doi.org/10.52115/apjir.1820520

Vancouver

Solaker F. TİRELİ HANEFÎ FIKIH ALİMİ İBN MELEK’İN MECMA’İ’L-BAHREYN’DEKİ FIKHÎ TERCİHLERİ (Tahâret ve Salât Örneği). Akademik Platform İslami Araştırmalar Dergisi. 2026;10(1):54-86. doi:10.52115/apjir.1820520

BibTeX
@article{Solaker2026,
  author = {Solaker, Fatma},
  title = {TİRELİ HANEFÎ FIKIH ALİMİ İBN MELEK’İN MECMA’İ’L-BAHREYN’DEKİ FIKHÎ TERCİHLERİ (Tahâret ve Salât Örneği)},
  journal = {Akademik Platform İslami Araştırmalar Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {10},
  number = {1},
  pages = {54--86},
  doi = {10.52115/apjir.1820520}
}
Kostenlos starten →