EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Demografik Yaşlanma, Ekonomik Refah ve Salgın Kırılganlığı: Epidemiyolojik Geçiş ve COVID-19 Bağlamında Makro-Mekânsal Bir Değerlendirme

Deniz Cırık, Mustafa Murat Yüceşahin

Ege Coğrafya Dergisi · 28.06.2026 · 35 (1) · 141-157

DOI: 10.51800/ecd.1949726 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Ege Coğrafya Dergisi, online erschienen am 28.06.2026. Verfasst von Deniz Cırık und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 46 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Epidemiyolojik geçiş teorisi, modernleşme sürecinde salgın hastalıkların ölüm nedenleri arasındaki baskın konumunu yitirerek yerini dejeneratif hastalıklara bıraktığını öngörmekte; ancak kuramın kendi içindeki tartışmalarda bu riskin gelişmiş toplumlarda yeniden yükselebileceğine dikkat çekilmektedir. Bu araştırma, söz konusu teorik tartışmayı COVID-19 pandemisinin kümülatif çıktıları üzerinden makro ölçekte sınamaktadır. Çalışmanın amacı, demografik yaşlanma, gelir seviyesi ve klinik risk faktörlerinin ülkelerin salgın kırılganlığı üzerindeki etkisini incelemektir. Bu doğrultuda 2022 yılı ortası itibarıyla 107 ülkeyi kapsayan kesitsel bir araştırma tasarımı benimsenmiştir. Kişi başına GSYH, 65 yaş ve üzeri nüfus oranı, diyabetli nüfus oranı, tütün tüketimi, kentsel yoğunluk ve salgına karşı seçili kurumsal politika önlemleri bağımsız değişkenler olarak modele dahil edilmiş; veriler Pearson korelasyon analizi ve çoklu doğrusal regresyon analiziyle incelenmiştir. Bulgular, GSYH ve yaşlı nüfus oranının vaka sayılarıyla güçlü pozitif ilişkiler sergilediğini ortaya koymaktadır. GSYH tüm değişkenlerin bir arada yer aldığı ölüm modelinde istatistiksel anlamlılığını yitirirken yaşlı nüfus oranı bağımsız açıklayıcı katkısını korumuştur. Diyabetli nüfus oranının ekonomik değişkenin dışlandığı kurguda anlamlılık kazanması, dejeneratif hastalıkların akut bir salgınla birleşerek yarattığı çifte hastalık yükünün dünyada ileri yaşlılık evresine erişen toplumlarda önemli bir risk olduğunu göstermektedir. Demografik geçişin en ileri aşamasındaki yüksek gelirli toplumların küresel bir salgın karşısında daha yüksek pandemi yüküyle ilişkili bir örüntü sergilediği dikkat çekmekte; bu tablonun hem yapısal faktörleri hem de tespit ve raporlama kapasitesindeki farklılıkları yansıtıyor olabileceğini düşündürmektedir. Bu bulgu klasik teorinin varsayımıyla çelişmekte ve bulaşıcı hastalıkların epidemiyolojik geçişin ileri aşamalarında dahi önemli riskler oluşturmaya devam edebileceğine dair kuramsal güncellemeleri ampirik olarak desteklemektedir.

Zitieren

APA

Cırık, D., & Yüceşahin, M. M. (2026). Demografik Yaşlanma, Ekonomik Refah ve Salgın Kırılganlığı: Epidemiyolojik Geçiş ve COVID-19 Bağlamında Makro-Mekânsal Bir Değerlendirme. Ege Coğrafya Dergisi, 35(1), 141-157. https://doi.org/10.51800/ecd.1949726

Vancouver

Cırık D, Yüceşahin MM. Demografik Yaşlanma, Ekonomik Refah ve Salgın Kırılganlığı: Epidemiyolojik Geçiş ve COVID-19 Bağlamında Makro-Mekânsal Bir Değerlendirme. Ege Coğrafya Dergisi. 2026;35(1):141-157. doi:10.51800/ecd.1949726

BibTeX
@article{Crk2026,
  author = {Cırık, Deniz and Yüceşahin, Mustafa Murat},
  title = {Demografik Yaşlanma, Ekonomik Refah ve Salgın Kırılganlığı: Epidemiyolojik Geçiş ve COVID-19 Bağlamında Makro-Mekânsal Bir Değerlendirme},
  journal = {Ege Coğrafya Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {35},
  number = {1},
  pages = {141--157},
  doi = {10.51800/ecd.1949726}
}
Kostenlos starten →