İstanbul, İzmir ve Ankara’nın kentsel alan genişlemesinin uzaktan algılama aracılığıyla zamansal analizi ve karşılaştırması
Türkiye Arazi Yönetimi Dergisi · 09.11.2026 · 8 · 1-14
DOI: 10.51765/tayod.1941186 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Türkiye Arazi Yönetimi Dergisi, online erschienen am 09.11.2026. Verfasst von Nazif Güler und 2 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 33 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Türkiye'deki büyükşehirler, iç göç ve sınır ötesi mülteci hareketlerinden kaynaklanan hızlı nüfus artışı sonucunda, kentsel arazi üzerinde giderek yoğunlaşan bir baskıyla karşı karşıyadır. Bu çalışma, 2001–2025 yılları arasında İstanbul, İzmir ve Ankara'da kentsel genişlemenin uzaktan algılama aracılığıyla zamansal dinamiklerini incelemektedir. Kentsel yapılı alan sınırlarının belirlenmesinde, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ortamında yorumlanan çok zamanlı Landsat 7 ETM+ (2001) ve Copernicus/Sentinel-2 (2025) uydu görüntüleri, Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) resmi nüfus verileriyle birlikte kullanılmıştır. Kentsel sınırlar, idari sınırlar içinde kalan izole yerleşimler ve yapısız araziler dışarıda bırakılarak sürekli yapılaşmış yüzeylerin manuel dijitalleştirilmesiyle tanımlanmıştır. Sonuçlar, İstanbul'un nüfusu %39,52 artış gösterirken kentsel alanının %39.31 oranla 76.820 hektardan 107.021 hektara ulaştığını; İzmir'in yalnızca %29.53 nüfus artışına karşın kentsel alanının %36.39 oranla 20.291 hektardan 27.675 hektara yükseldiğini; Ankara'nın ise her iki göstergede de en yüksek değerlere ulaşarak kentsel alanının %51.18 artışla 34.875 hektardan 52.723 hektara ulaştığını ve nüfusunun %48.81 büyüdüğünü ortaya koymaktadır. Bu bulguları bağlamına oturtmak amacıyla çalışmada; literatür çalışmalarından farklı olarak, yüzdesel kentsel alan değişiminin yüzdesel nüfus değişimine oranı olarak tanımlanan Kentsel Genişleme Esnekliği (KGE) katsayısı geliştirilmiştir. İstanbul için 0.99, İzmir için 1.23 ve Ankara için 1.05 olarak hesaplanan KGE değerleri, üç kentte de arazi tüketiminin demografik büyümenin gerektirdiğinden daha hızlı ilerlediğine, İzmir'in ise en belirgin kentsel yayılma eğilimini sergilediğine işaret etmektedir. Kentsel çeperdeki tarım arazilerinin sürmekte olan dönüşümü, Sürdürülebilir Kalkınma Hedefi 11'in amaçlarıyla doğrudan çelişmektedir. Çalışma, kentsel yayılmanın önüne geçilmesi ve sürdürülebilir kentsel büyümenin desteklenmesi için kontrollü arazi düzenlemesi, atıl kentsel arazilerin kamulaştırılması, imar hakkı aktarımı ve göç kapasitesine duyarlı arazi kullanım planlaması gibi geomatik tabanlı politika araçlarını önermektedir.
Zitieren
APA
Güler, N., Ertaş, M., & Polat, Z. A. (2026). İstanbul, İzmir ve Ankara’nın kentsel alan genişlemesinin uzaktan algılama aracılığıyla zamansal analizi ve karşılaştırması. Türkiye Arazi Yönetimi Dergisi, 8, 1-14. https://doi.org/10.51765/tayod.1941186
Vancouver
Güler N, Ertaş M, Polat ZA. İstanbul, İzmir ve Ankara’nın kentsel alan genişlemesinin uzaktan algılama aracılığıyla zamansal analizi ve karşılaştırması. Türkiye Arazi Yönetimi Dergisi. 2026;8:1-14. doi:10.51765/tayod.1941186
BibTeX
@article{Gler2026,
author = {Güler, Nazif and Ertaş, Mehmet and Polat, Zeynel Abidin},
title = {İstanbul, İzmir ve Ankara’nın kentsel alan genişlemesinin uzaktan algılama aracılığıyla zamansal analizi ve karşılaştırması},
journal = {Türkiye Arazi Yönetimi Dergisi},
year = {2026},
volume = {8},
pages = {1--14},
doi = {10.51765/tayod.1941186}
}
EUVIMED