YİTİK BİR AHENGİN PEŞİNDE: SAZ/BAĞLAMA İCRASINDA AYRIK DÜZEN UYGULAMALARI
Yegah Müzikoloji Dergisi · 17.03.2026 · 9 (1) · 801-830
DOI: 10.51576/ymd.1876049 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Yegah Müzikoloji Dergisi, online erschienen am 17.03.2026. Verfasst von Sinan Ayyıldız. Die Arbeit nennt 77 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Genel olarak çalgılarda bir tel sırasına birden fazla tel takıldığında bu teller birbirine göre ünison veya oktav aralığı olacak şekilde akortlanmaktadır. Saz ailesi, bu anlayışın dışında olan, bir tel sırasındaki tellerin ünison ve oktav aralığı dışındaki seslere akortlanmasını sağlayan ayrık düzen uygulamalarının sayısı ve çeşitliliği bakımından dikkat çekici örnekler sunmaktadır. Bu çalışmada, geleneksel saz icrasında ayrık düzen uygulamaları tespit ve tasnif edilmiştir. Ayrıca bu uygulamalarla, akort ve icra özellikleri ortaya konularak ileri çalışmalara detaylı bir kaynak oluşturulmuştur. Nitel araştırma çerçevesinde doküman analizine dayalı bu araştırmada elde edilen veriler yazılı literatür, derleme fişleri ve ses kayıtlarından elde edilmiştir. Çalışma sonucunda ayrık düzen uygulamalarının tel düzeni ve kullanıldığı yöreler bakımından bir çeşitlilik sergilediği görülmüştür. İki tel sıralı sazlarda ayrık düzenlerin çoğunlukla Teke Yöresi ve civarındaki küçük boy sazlarda kullanıldığı görülmektedir. Üç tel sıralı sazlarda ise ayrık düzen uygulamalarının Türkiye’de geniş bir coğrafi alana yayıldığı ve çok telli sazlarda daha yaygın olduğu belirlenmiştir. Arnavutluk, Borçalı/Gürcistan gibi coğrafyalarda saz ailesinin bazı türevlerinin de ayrık düzen uygulamalarına sahip olduğu görülmüştür. Çalışmada elde edilen ayrık düzen uygulaması niteliğindeki tel düzenlerinin akort biçimi bakımından yakın olduğu diğer tel düzenlerindeki icra biçimleri ile benzeştiği görülmektedir.
Zitieren
APA
Ayyıldız, S. (2026). YİTİK BİR AHENGİN PEŞİNDE: SAZ/BAĞLAMA İCRASINDA AYRIK DÜZEN UYGULAMALARI. Yegah Müzikoloji Dergisi, 9(1), 801-830. https://doi.org/10.51576/ymd.1876049
Vancouver
Ayyıldız S. YİTİK BİR AHENGİN PEŞİNDE: SAZ/BAĞLAMA İCRASINDA AYRIK DÜZEN UYGULAMALARI. Yegah Müzikoloji Dergisi. 2026;9(1):801-830. doi:10.51576/ymd.1876049
BibTeX
@article{Ayyldz2026,
author = {Ayyıldız, Sinan},
title = {YİTİK BİR AHENGİN PEŞİNDE: SAZ/BAĞLAMA İCRASINDA AYRIK DÜZEN UYGULAMALARI},
journal = {Yegah Müzikoloji Dergisi},
year = {2026},
volume = {9},
number = {1},
pages = {801--830},
doi = {10.51576/ymd.1876049}
}
EUVIMED