Müşterek Lafız Olması Bakımından Kur’ân’da Nefs Kavramının Semantik Analizi
Tokat İlmiyat Dergisi · 30.06.2026 · 14 (1) · 60-84
DOI: 10.51450/ilmiyat.1864692 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Tokat İlmiyat Dergisi, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Ahmet Vefa Temel. Die Arbeit nennt 67 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Kur’ân Arapça indirilmiş olmasına rağmen kullanmış olduğu kelimelere Arap dilinin semantiğini aşarak kendine has üslubuyla farklı anlamlar yüklemiştir. Bunu yaparken de kelimelerin anlamlarını bazen daraltmış, bazen genişletmiş, bazen de tamamen tersine çevirmiştir. Makalede incelenen nefs kelimesinin de Kur’ân’ın farklı bir anlam kazandırdığı kavramlardan olduğu görülmektedir. Bu kelimenin naslardaki kullanımına bakıldığında birden çok anlam ihtivâ ettiği ve müşterek lafız olduğu anlaşılmaktadır. Arap Dili ve Edebiyatında nefs kavramı, semantik olarak oldukça geniş bir anlam sahasına sahiptir ve bunlar bağlama göre değişkenlik göstermektedir. Kelime hem somut hem de soyut manalar taşımaktadır. Temelde “ruh”, “can”, “öz” veya “benlik” gibi anlamlara gelmekte olup genellikle insanın özünü veya varlık algısını ifade etmek için de kullanılmaktadır. İslâmî literatürde nefs, sadece biyolojik ve psikolojik değil, aynı zamanda ahlaki bir kavram olarak da yer bulmaktadır. Bu bağlamda, insanın kendi içindeki mücadelelerini, arzularıyla olan ilişkisini ve nihâyetinde kendini keşfetme sürecini de temsil etmektedir. Nefs kelimesinin geçtiği âyetlerin tefsirinde daha çok bu yön ön plana çıkarılmış, insanın manevi gelişim yolculuğunun merkezinde bu kavrama yer verilmiştir. Dolayısıyla nefs, sadece bir “varlık” durumunu değil, aynı zamanda terbiye edilmesi, denetlenmesi ve arındırılması gereken bir mücadele alanını temsil etmektedir. Kur’ân’da nefs kelimesinin kalp, ruh, beden, insanın kendisi, aynı dinden olanlar, kardeş, can, su, kan hayat gibi birçok farklı anlamda kullanıldığı tespit edilmiştir.
Zitieren
APA
Temel, A. V. (2026). Müşterek Lafız Olması Bakımından Kur’ân’da Nefs Kavramının Semantik Analizi. Tokat İlmiyat Dergisi, 14(1), 60-84. https://doi.org/10.51450/ilmiyat.1864692
Vancouver
Temel AV. Müşterek Lafız Olması Bakımından Kur’ân’da Nefs Kavramının Semantik Analizi. Tokat İlmiyat Dergisi. 2026;14(1):60-84. doi:10.51450/ilmiyat.1864692
BibTeX
@article{Temel2026,
author = {Temel, Ahmet Vefa},
title = {Müşterek Lafız Olması Bakımından Kur’ân’da Nefs Kavramının Semantik Analizi},
journal = {Tokat İlmiyat Dergisi},
year = {2026},
volume = {14},
number = {1},
pages = {60--84},
doi = {10.51450/ilmiyat.1864692}
}
EUVIMED