Şehir ve Yangın: Tophane Yangını Sonrası Sultan II. Mahmud’un Düzenlemeleri
Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi · 30.04.2026 · (89) · 378-395
DOI: 10.51290/dpusbe.1879248 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, online erschienen am 30.04.2026. Verfasst von Zekeriya Kurşun und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 44 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma Sultan II. Mahmud döneminde yangınlara karşı geliştirilen mimari ve idari düzenlemeleri 1 Mart 1823 tarihinde İstanbul’un Tophane semtinde meydana gelen büyük yangın sonrasındaki gelişmeler etrafında ele almaktadır. Tophane Yangını sadece bir afet olmanın ötesinde Osmanlı başkentinde yangın güvenliğini merkeze alan yeni bir şehircilik anlayışının şekillenme sürecini görünür kılan önemli bir kırılma anı olarak değerlendirilmektedir. Bu çerçevede makale yangınlara karşı geliştirilen politikaları irdelerken Sultan II. Mahmud dönemi yeni şehircilik anlayışını da öne çıkarmaktadır. Kârgir yapılaşmanın teşviki, ahşap mimariye getirilen sınırlamalar, sokak düzenlemeleri ve ateşle çalışan esnafa yönelik denetimler yangın riskini azaltmayı hedefleyen başlıca önleyici tedbirler olarak incelenmektedir. Ayrıca Tulumbacılar Ocağı’nın tasfiyesi sonrasında yangın söndürme faaliyetlerinin Asâkir-i Mansûre bünyesinde yeniden yapılandırılması ve yangınzedelerin iskânına yönelik uygulamalar devletin kriz yönetim kapasitesi bağlamında ele alınmaktadır. Çalışma söz konusu düzenlemelerin kısa vadede tümüyle başarılı olamadığını, ancak yangın meselesinin artık yalnızca geçici bir afet olarak değil, mimari planlama, kurumsal örgütlenme ve toplumsal disiplin gerektiren yapısal bir sorun olarak ele alınmaya başlandığını göstermektedir. Bu bağlamda 1823 Tophane Yangını, Osmanlı şehirciliğinde geleneksel yaklaşımlardan yangın güvenliğini önceleyen daha sistematik politikalara geçişin sembolik ve pratik eşiklerinden biri olarak kabul edilmektedir. Çalışma ağırlıklı olarak dönemin birincil kaynakları ile sınırlı literatüre dayanmaktadır.
Zitieren
APA
Kurşun, Z., & Karadağ, E. (2026). Şehir ve Yangın: Tophane Yangını Sonrası Sultan II. Mahmud’un Düzenlemeleri. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 378-395. https://doi.org/10.51290/dpusbe.1879248
Vancouver
Kurşun Z, Karadağ E. Şehir ve Yangın: Tophane Yangını Sonrası Sultan II. Mahmud’un Düzenlemeleri. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2026:378-395. doi:10.51290/dpusbe.1879248
BibTeX
@article{Kurun2026,
author = {Kurşun, Zekeriya and Karadağ, Esra},
title = {Şehir ve Yangın: Tophane Yangını Sonrası Sultan II. Mahmud’un Düzenlemeleri},
journal = {Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi},
year = {2026},
number = {89},
pages = {378--395},
doi = {10.51290/dpusbe.1879248}
}
EUVIMED