EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Sovyetler Birliği Tehdidi Karşısında Türkiye’nin Savunma ve Seferberlik Hazırlıkları (1945-1947)

Hamza Bilgü

Rusya Araştırmaları Dergisi · 30.06.2026 · (15) · 119-148

DOI: 10.48068/rusad.1793198 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Rusya Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Hamza Bilgü. Die Arbeit nennt 39 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Türkiye, İkinci Dünya Savaşı boyunca savaş dışı pozisyonunu korumayı başarsa da savaş sonrasında Türkiye’nin tehdit algısı bir müddet daha devam etti. 1943 yılından itibaren Türk Boğazları üzerinde hak iddiasında bulunan Sovyetler Birliği, 1945 yılında iki ülke arasında 1925 yılında imzalanan Saldırmazlık Paktı’nın süresini uzatmayacağını bildirerek Türk Boğazları’nda üslenmeyi ve Kars ve Ardahan’ın kendisine bırakılmasını talep etti. Sovyetlerin tehditkâr bir diplomasi yürütmesinin yanı sıra Trakya ve Doğu Anadolu sınırına büyük bir askerî yığınak yapması iki ülkeyi savaşın eşiğine getirdi. Türkiye Sovyet notalarını reddederken, Türk ordusu da savaş hazırlığı içindeydi. Olası bir Sovyet taarruzu karşısında 1. Ordu, Trakya’da Çatalca Hattı’na dek düşmanın ilerleme istikametini bloke edip oyalama muharebeleriyle düşmanı yıpratmayı hedeflemekteydi. Büyük çaplı birliklerin düşmanla angajmanının Çatalca Hattı’nda ve burada başarısız olunması halinde Boğazlardaki müstahkem mevkilerde yapılması planlanmıştı. Türk ordusunun zırhlı muharebe birlikleri büyük oranda 1. Ordu emrine verilmişti. 2. Ordu ise Gelibolu Yarımadası ve Çanakkale Boğazı’nın yanı sıra Marmara Denizi’nin güneyi ve Ege sahillerini savunmakla görevliydi. Gelibolu Yarımadası’nın kuzeyindeki dar boyunda bulunan hat savunmanın sıklet merkezini oluşturmaktaydı. 1945 yılında iki kademeli bir savunma hattı ihtiva eden 3. Ordu’nun 1947 yılına gelindiğinde, Erzurum’da iki kolordulu tek bir savunma hattında düşmanı karşılaması planlandı. Anadolu içlerine yayılmış üç bağımsız kolordu ise ihtiyat vazifesi üstlenmişti. Olası bir savaş halinde zayıf durumdaki Türk donanmasının görevi Boğazların savunulmasının yanı sıra kıyı emniyetiydi. Üç tümen ve on alayı ihtiva eden Türk hava gücü ise etkin bir kuvvet olmanın uzağındaydı. Bu dönemde hava savunması Türk ordusunun yumuşak karnıydı. Türk seferberlik planı 21 günde tamamlanacak hızlı bir seferberliği öngörmekteydi. Savaş halinde ordu mevcudunun 1.328.000 civarına çıkarılması planlandı. Seferberlikte istihdam edilebilecek toplam insan kaynağı ise üç milyondu. Seferberlik halinde personelin yanı sıra bazı ulaşım araçlarının, binek hayvanlarının ve gemilerin de ordu bünyesine katılması planlanmıştı. Ulaşım, ikmal ve altyapı problemleri hızlı seferberliğin önündeki en büyük engellerdi. İngiliz ve Amerikan arşivlerinden edinilen belgeler temel alınarak yapılan bu çalışma ile Sovyetler Birliği tehdidi karşısında Türk ordusunun savunma ve seferberlik planları ilk kez gün yüzüne çıkarılmaktadır.

Zitieren

APA

Bilgü, H. (2026). Sovyetler Birliği Tehdidi Karşısında Türkiye’nin Savunma ve Seferberlik Hazırlıkları (1945-1947). Rusya Araştırmaları Dergisi, 119-148. https://doi.org/10.48068/rusad.1793198

Vancouver

Bilgü H. Sovyetler Birliği Tehdidi Karşısında Türkiye’nin Savunma ve Seferberlik Hazırlıkları (1945-1947). Rusya Araştırmaları Dergisi. 2026:119-148. doi:10.48068/rusad.1793198

BibTeX
@article{Bilg2026,
  author = {Bilgü, Hamza},
  title = {Sovyetler Birliği Tehdidi Karşısında Türkiye’nin Savunma ve Seferberlik Hazırlıkları (1945-1947)},
  journal = {Rusya Araştırmaları Dergisi},
  year = {2026},
  number = {15},
  pages = {119--148},
  doi = {10.48068/rusad.1793198}
}
Kostenlos starten →