EUVIMEDEUVIMED entdecken
Open Access · CC BY-NC-ND 4.0

การประยุกต์ร่วมระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์และการมีส่วนร่วมของชุมชน เพื่อการจัดการน้ำในลุ่มน้ำแม่เตียน จังหวัดเชียงใหม่

ยศสรัล ศรีสุข, อรทัย มิ่งธิพล

Area Based Development Research Journal · 2025

DOI: 10.48048/abcj.2025.304 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Area Based Development Research Journal, 2025. Verfasst von ยศสรัล ศรีสุข und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 25 Literaturangaben. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-NC-ND 4.0).

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

ลุ่มน้ำแม่เตียน อำเภอแม่วาง จังหวัดเชียงใหม่ ประกอบด้วย 7 ชุมชน ได้แก่ บ้านห้วยเย็น บ้านแม่เตียน บ้านโป่งสมิต บ้านห้วยข้าวลีบ บ้านห้วยอีค่าง บ้านทุ่งหลวง และบ้านห้วยทราย ประชาชนส่วนใหญ่พึ่งพาทรัพยากรน้ำจากลำห้วยแม่เตียนและน้ำฝนเพื่อการอุปโภคบริโภคและการเกษตร วิถีชีวิตของชุมชนจึงมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับสมดุลของระบบนิเวศต้นน้ำ ทั้งนี้ การเปลี่ยนแปลงของภูมิอากาศและการใช้ประโยชน์ที่ดินตลอดหลายทศวรรษที่ผ่านมาส่งผลกระทบต่อความสมดุลของทรัพยากรน้ำอย่างรุนแรง ส่งผลให้ปริมาณน้ำกักเก็บในลำห้วยและระบบเหมืองฝายลดลง เกษตรกรต้องลดพื้นที่เพาะปลูกหรือผลิตเพียงปีละครั้ง คุณภาพและปริมาณผลผลิตของพืชผักเมืองหนาวและไม้ผลเศรษฐกิจ เช่น ผักสลัด อะโวคาโด และเสาวรส ลดลงอย่างมีนัยสำคัญ ส่งผลกระทบต่อรายได้และความมั่นคงทางเศรษฐกิจของครัวเรือน งานวิจัยนี้จึงนำเสนอแนวทางการบริหารจัดการน้ำเชิงบูรณาการที่เหมาะสมกับบริบทพื้นที่สูง ผ่านกระบวนการสร้างเวทีการมีส่วนร่วม การสำรวจและจัดเก็บข้อมูลเชิงพื้นที่ การวิเคราะห์และตรวจสอบร่วมกัน การกำหนดแนวทางแก้ไขแบบมีส่วนร่วม และการสร้างเครือข่ายความร่วมมือ ส่งผลให้มีการจัดทำข้อตกลงการใช้น้ำร่วมกันในชุมชน การออกแบบผังน้ำที่เชื่อมโยงระหว่างต้นน้ำ–ปลายน้ำ และการจัดตั้งเครือข่ายการจัดการน้ำในระดับลุ่มน้ำ โดยมีองค์การบริหารส่วนตำบลแม่วินและศูนย์พัฒนาโครงการหลวงทุ่งหลวงเป็นแกนกลางในการขับเคลื่อน สามารถใช้ประโยชน์จริงในการวางแผนพัฒนาท้องถิ่นและระดับจังหวัด เกิดกลไกการทำงานร่วมกันระหว่างชุมชนกับหน่วยงานรัฐที่มีความโปร่งใสและตรวจสอบได้ รวมทั้งการเชื่อมโยงข้อมูลวิทยาศาสตร์กับภูมิปัญญาท้องถิ่นอย่างเป็นระบบ นอกจากนี้ ชุมชนยังเสริมสร้างความเข้มแข็งผ่านการจัดตั้งคณะกรรมการลุ่มน้ำและเครือข่ายการใช้น้ำ ซึ่งเป็นกลไกสำคัญในการบริหารจัดการน้ำร่วมกันอย่างยั่งยืน ชุมชนสามารถลดความขัดแย้งระหว่างต้นน้ำและปลายน้ำได้อย่างเป็นรูปธรรม เกษตรกรมีความมั่นคงทางการผลิตมากขึ้นจากการวางแผนเพาะปลูกที่สอดคล้องกับปริมาณน้ำต้นทุน และมีมาตรการอนุรักษ์ เช่น ฝายชะลอน้ำ การปลูกป่า และการทำเกษตรเชิงอนุรักษ์บนพื้นที่ลาดชัน ช่วยลดการสูญเสียหน้าดินและเพิ่มความสามารถในการกักเก็บน้ำ ส่งผลต่อการเพิ่มรายได้และเสถียรภาพทางเศรษฐกิจของครัวเรือนในระยะยาว อีกทั้งบูรณาการฐานข้อมูลและผังน้ำเข้าสู่แผนพัฒนาท้องถิ่นและระดับจังหวัด ทำให้การจัดการน้ำของชุมชนเกิดขึ้นจริงในทางปฏิบัติ และต่อยอดเป็นต้นแบบการพัฒนาไปยังลุ่มน้ำพื้นที่สูงอื่น ๆ ได้อย่างเหมาะสมและยั่งยืน

Zitieren

APA

ศรีสุข, ย., & มิ่งธิพล, อ. (2025). การประยุกต์ร่วมระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์และการมีส่วนร่วมของชุมชน เพื่อการจัดการน้ำในลุ่มน้ำแม่เตียน จังหวัดเชียงใหม่. Area Based Development Research Journal. https://doi.org/10.48048/abcj.2025.304

Vancouver

ศรีสุข ย, มิ่งธิพล อ. การประยุกต์ร่วมระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์และการมีส่วนร่วมของชุมชน เพื่อการจัดการน้ำในลุ่มน้ำแม่เตียน จังหวัดเชียงใหม่. Area Based Development Research Journal. 2025. doi:10.48048/abcj.2025.304

BibTeX
@article{2025,
  author = {ศรีสุข, ยศสรัล and มิ่งธิพล, อรทัย},
  title = {การประยุกต์ร่วมระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์และการมีส่วนร่วมของชุมชน เพื่อการจัดการน้ำในลุ่มน้ำแม่เตียน จังหวัดเชียงใหม่},
  journal = {Area Based Development Research Journal},
  year = {2025},
  doi = {10.48048/abcj.2025.304}
}
Kostenlos starten →