การเพิ่มประสิทธิภาพการปลูกข้าวของเกษตรกรในพื้นที่ชุ่มน้ำบึงบอระเพ็ด จังหวัดนครสวรรค์
Area Based Development Research Journal · 2025
DOI: 10.48048/abcj.2025.261 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Area Based Development Research Journal, 2025. Verfasst von ธนากร จันหมะกสิต und 3 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 26 Literaturangaben. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-NC-ND 4.0).
Abstract (Originalsprache)
พื้นที่เกษตรกรรมรอบบึงบอระเพ็ด จังหวัดนครสวรรค์ ตั้งอยู่นอกเขตชลประทาน มีการปลูกข้าวนาปีในฤดูฝนและปลูกนาปีและนาปรังตลอดปีทำให้ไม่สามารถประเมินการใช้น้ำได้ซึ่งส่งผลต่อการทำนาและการวางแผนเริ่มฤดูปลูก การปลูกข้าวของเกษตรกรในพื้นที่ชุ่มน้ำบึงบอระเพ็ดมีปัญหาหลักคือ การขาดแคลนน้ำ ต้นทุนการผลิตสูงโดยเฉพาะราคาปุ๋ยเคมี การขาดความรู้ในการผลิตข้าวที่ถูกต้อง การใช้ปุ๋ยเคมีเกินความจำเป็นและไม่ตรงกับความต้องการของข้าว การระบาดของโรคและแมลงศัตรูพืช การใช้สารเคมีกำจัดวัชพืชและการเผาเศษวัสดุเพื่อเตรียมดินส่งผลให้ดินเสื่อมโทรม ส่งผลกระทบต่อประสิทธิภาพการผลิตยังส่งผลสภาพแวดล้อม งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการปลูกข้าวในพื้นที่นำร่อง 200 ไร่ ในตำบลวังมหากร อำเภอท่าตะโก และตำบลทับกฤช อำเภอชุมแสง โดยการพัฒนาและเปรียบเทียบประสิทธิภาพการปลูกข้าวระหว่างการทำนารูปแบบดั้งเดิม (หว่านน้ำตม) กับการทำนารูปแบบใหม่ที่ใช้การจัดการปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดิน (SSF) และการจัดการน้ำแบบเปียกสลับแห้ง (AWD) โดยใช้กระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชนดังนี้ 1) การวิเคราะห์สถานการณ์และกำหนดแนวทางการจัดการทรัพยากรน้ำและการผลิตทางการเกษตร 2)การใช้เครื่องมือชุมชนเพื่อวิเคราะห์ปัญหา วางแผนแก้ไข และจัดการทรัพยากรตนเอง 3) การจัดทำแปลงสาธิตโดยชุมชนเพื่อการเรียนรู้และขยายพื้นที่การผลิตข้าวรูปแบบใหม่ 4) การศึกษาดูงานโดยชุมชน เพื่อการสร้างแรงบันดาลใจและวางแผนการเปลี่ยนแปลงการปลูกข้าว 5) การรับและประยุกต์ใช้องค์ความรู้จากผู้เชี่ยวชาญและปราชญ์ชาวบ้าน 6) การเยี่ยมเยือนแปลงนาสาธิตโดยชุมชนเพื่อการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ 7)การจัดเวทีคืนข้อมูลโดยชุมชนในการตรวจสอบข้อมูลร่วม สร้างความเข้าใจ และขับเคลื่อนการตัดสินใจเพื่อการเปลี่ยนแปลงที่ยั่งยืน 8) การกำหนดขอบเขตเทคโนโลยีและการจัดทำแปลงสาธิตโดยชุมชน เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตข้าวอย่างยั่งยืน และ 9)การตรวจวิเคราะห์ดินและจัดการปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดิน ส่งผลให้แปลงนารูปแบบใหม่มีจำนวนหน่อเฉลี่ยสูงกว่ารูปแบบดั้งเดิม และมีแนวโน้มความสูงของต้นข้าวมากกว่าในช่วงปลายของการเจริญเติบโต ผลผลิตเฉลี่ยและผลตอบแทนสุทธิต่อไร่สูงกว่า และเกษตรกรตระหนักเรื่องต้นทุนมากขึ้นและปรับพฤติกรรมการใช้ปัจจัยการผลิตอย่างเหมาะสม แสดงให้เห็นถึงศักยภาพของการขยายผลและความยั่งยืน สรุปได้ว่าการทำนารูปแบบใหม่เพิ่มผลผลิตและรายได้ ใช้ทรัพยากรน้ำอย่างมีประสิทธิภาพ ลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม และส่งเสริมการเกษตรที่ยั่งยืนในพื้นที่ชุ่มน้ำที่เผชิญปัญหาการเปลี่ยนแปลงจากสภาพภูมิอากาศ
Zitieren
APA
จันหมะกสิต, ธ., อัตถบูรณ์, ว., อนุตตรังกูร, ณ., & แต้ประยูร, ป. (2025). การเพิ่มประสิทธิภาพการปลูกข้าวของเกษตรกรในพื้นที่ชุ่มน้ำบึงบอระเพ็ด จังหวัดนครสวรรค์. Area Based Development Research Journal. https://doi.org/10.48048/abcj.2025.261
Vancouver
จันหมะกสิต ธ, อัตถบูรณ์ ว, อนุตตรังกูร ณ, แต้ประยูร ป. การเพิ่มประสิทธิภาพการปลูกข้าวของเกษตรกรในพื้นที่ชุ่มน้ำบึงบอระเพ็ด จังหวัดนครสวรรค์. Area Based Development Research Journal. 2025. doi:10.48048/abcj.2025.261
BibTeX
@article{2025,
author = {จันหมะกสิต, ธนากร and อัตถบูรณ์, วิมลรัตน์ and อนุตตรังกูร, ณพล and แต้ประยูร, ปัณฑารีย์},
title = {การเพิ่มประสิทธิภาพการปลูกข้าวของเกษตรกรในพื้นที่ชุ่มน้ำบึงบอระเพ็ด จังหวัดนครสวรรค์},
journal = {Area Based Development Research Journal},
year = {2025},
doi = {10.48048/abcj.2025.261}
}
EUVIMED