Yapay Zekâ Ürünlerinde Telif Hakkı: Anglo-Sakson, Kıta Avrupası ve Türk Hukuku Karşılaştırılması
Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi · 12.07.2026 · (23) · 901-930
DOI: 10.47994/usbad.1899622 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, online erschienen am 12.07.2026. Verfasst von Mehmet Emin Begtimur. Die Arbeit nennt 34 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Üretken yapay zekâ sistemlerinin metin, görsel, işitsel ve çoklu ortam içerikleri üretme kapasitesine ulaşması, telif hukukunun en temel konularından biri olan “telif hakkı” kavramını yeniden tartışmaya açmaktadır. İnsan merkezli yaratıcılık varsayımına dayanan klasik telif hukuku düzenlemeleri, algoritmik üretimin artmasıyla birlikte normatif bir gerilimle karşı karşıya kalmaktadır. Bu çalışma, yapay zekâ tarafından üretilen eserlerde telif hakkı sahipliğinin AngloSakson hukuk sistemi, Kıta Avrupası hukuk geleneği ve Türk hukuku (5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu) bağlamında nasıl düzenlendiğini karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Araştırma, literatür ve hukuki metinler üzerinden normatif nitelikte gerçekleştirilmekte olup karşılaştırmalı metodoloji kullanılmaktadır. Çalışmada öncelikle eser sahipliği ve özgünlük kavramlarının tarihsel ve teorik temelleri analiz edilmekte; ardından Anglo-Sakson sistemde “authorship (eser sahipliği)” ve “originality(özgünlük)” kriterlerinin yapay zekâ bağlamındaki yorumu, ABD içtihatları ve resmi kurumsal görüşler ışığında ele alınmaktadır. Devamında Kıta Avrupası hukukunda “eser sahibinin hususiyeti” ilkesi ve Avrupa Birliği düzenleyici yaklaşımı incelenmektedir. Türk hukukunda ise Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun “eseri meydana getiren kişi” kavramının yapay zekâ çıktıları bakımından uygulanabilirliği değerlendirilmekte ve karşılaştırmalı yöntemle üç farklı hukuki sisteminin konuya bakışı açısı sistematik biçimde ortaya konulmaktadır. Çalışmanın temel iddiası, mevcut hukuk sistemlerinin yapay zekâyı bağımsız bir hak süjesi olarak tanımadığı; ancak insan katkısının derecesine bağlı esnek yorum modellerinin giderek güç kazandığıdır. Bu bağlamda makale, Türkiye bakımından insan katkısının yoğunluğuna dayalı çok katmanlı bir eser sahipliği değerlendirme modeli önermektedir. Araştırma, karşılaştırmalı hukuk literatürüne Türkiye perspektifini dâhil ederek hem teorik hem de normatif katkı sunmayı amaçlamaktadır.
Zitieren
APA
Begtimur, M. E. (2026). Yapay Zekâ Ürünlerinde Telif Hakkı: Anglo-Sakson, Kıta Avrupası ve Türk Hukuku Karşılaştırılması. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, 901-930. https://doi.org/10.47994/usbad.1899622
Vancouver
Begtimur ME. Yapay Zekâ Ürünlerinde Telif Hakkı: Anglo-Sakson, Kıta Avrupası ve Türk Hukuku Karşılaştırılması. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi. 2026:901-930. doi:10.47994/usbad.1899622
BibTeX
@article{Begtimur2026,
author = {Begtimur, Mehmet Emin},
title = {Yapay Zekâ Ürünlerinde Telif Hakkı: Anglo-Sakson, Kıta Avrupası ve Türk Hukuku Karşılaştırılması},
journal = {Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi},
year = {2026},
number = {23},
pages = {901--930},
doi = {10.47994/usbad.1899622}
}
EUVIMED