2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programındaki Bilişsel Stratejilerin 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Etkinliklerine Yansıması
Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi · 14.03.2026 · (21) · 162-186
DOI: 10.47994/usbad.1802327 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, online erschienen am 14.03.2026. Verfasst von Hatice Coşkun Sönmez und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 31 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bilişsel stratejiler, öğrencilerin düşünme becerilerini geliştirmeyi ve metinlerle kurdukları anlam ilişkilerini derinleştirmeyi amaçlayan temel yapılardır. Bu çalışma, 2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programı’nda tanımlanan bilişsel stratejilerin Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yayımlanan 5. sınıf Türkçe ders kitabı etkinliklerine hangi düzeyde ve nasıl yansıtıldığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımına göre yapılandırılmış ve veriler doküman incelemesi yoluyla elde edilmiştir. Çalışmanın materyalini ders kitabındaki toplam 284 etkinlik oluşturmaktadır. Etkinlikler, bilişsel stratejiler açısından sistematik biçimde analiz edilmiştir. Her bir etkinlikte öne çıkan stratejiler belirlenmiş ve veriler betimsel içerik analiz tekniğiyle çözümlenmiştir. Kodlayıcı güvenirliği çalışmalarıyla analizlerin tutarlılığı sağlanmıştır. Elde edilen bulgular, 5. sınıf Türkçe ders kitabı etkinliklerinde özellikle “bilgileri organize etme”, “metin yapılarını analiz etme” ve “çıkarım yapma” bilişsel stratejilerine ağırlık verildiğini; buna karşılık “soru sorma”, “özetleme” ve “yaratıcı düşünme”yi destekleyen bilişsel stratejilere sınırlı düzeyde yer verildiğini göstermektedir. Bu sonuçlar, ders kitabı etkinliklerinin bilişsel stratejiler bakımından daha dengeli, bütüncül ve gelişimsel bir anlayışla yeniden yapılandırılması gerektiğini ortaya koymaktadır. Öğretim programının uygulama sürecinde bilişsel stratejileri çeşitlendiren, üst düzey düşünmeyi destekleyen ve öğrencilerin aktif katılımını artırmayı hedefleyen etkinlik tasarımlarına ağırlık verilmesi gerekmektedir.
Zitieren
APA
Sönmez, H. C., & Aygün, D. (2026). 2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programındaki Bilişsel Stratejilerin 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Etkinliklerine Yansıması. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, 162-186. https://doi.org/10.47994/usbad.1802327
Vancouver
Sönmez HC, Aygün D. 2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programındaki Bilişsel Stratejilerin 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Etkinliklerine Yansıması. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi. 2026:162-186. doi:10.47994/usbad.1802327
BibTeX
@article{Snmez2026,
author = {Sönmez, Hatice Coşkun and Aygün, Dilal},
title = {2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programındaki Bilişsel Stratejilerin 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Etkinliklerine Yansıması},
journal = {Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi},
year = {2026},
number = {21},
pages = {162--186},
doi = {10.47994/usbad.1802327}
}
EUVIMED