1739 Belgrad Antlaşmasına Göre Osmanlı-Rus Sınırlarının Belirlenmesi: Osmanlı Kaynakları Çerçevesinde Bir Değerlendirme
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi · 02.11.2026 · (16) · 398-416
DOI: 10.47948/efad.1970816 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, online erschienen am 02.11.2026. Verfasst von Nazlıcan Basan. Die Arbeit nennt 16 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
1736-1739 yılları arasında Osmanlı Devleti ile Rusya ve Avusturya arasında gerçekleşen savaşlar, Osmanlı Devleti’nin askerî ve diplomatik açıdan yeniden üstünlük sağladığı bir süreci beraberinde getirmiştir. Bu savaşların ardından, I. Mahmud döneminde Fransa’nın arabuluculuğu ile 1739 yılında Belgrad Antlaşması imzalanmıştır. Söz konusu antlaşma, Osmanlı Devleti ile Rusya ve Avusturya arasındaki savaşları sona erdirirken, taraflar arasındaki sınırların yeniden düzenlenmesine ilişkin yeni bir süreci de başlatmıştır. Antlaşma sonrasında taraflar arasında oluşturulan sınır komisyonları aracılığıyla yeni sınırların belirlenmesi süreci başlatılmıştır. Bu süreçte, Osmanlı Devleti’nin klasik dönemden itibaren uyguladığı sınır belirleme yöntemleri esas alınmış; coğrafi unsurlar, doğal sınırlar ve antlaşma hükümleri doğrultusunda sınır hattı yeniden şekillendirilmiştir. Özellikle Azak Kalesi ve çevresi ile Özi Nehri hattı, antlaşma metinlerinde belirtilen esaslara göre yeniden düzenlenerek Osmanlı-Rus sınırının temelini oluşturmuştur. Bu çalışmada, 1739 Belgrad Antlaşması çerçevesinde Osmanlı-Rus sınırlarının belirlenme süreci ele alınmıştır. Çalışmanın temel amacı, Osmanlı Devleti’nde uygulanagelen sınır belirleme yöntemleri doğrultusunda, Belgrad Antlaşması sonrasında sınırların nasıl tespit edildiğini ortaya koymaktır. Bu kapsamda Osmanlı arşiv belgeleri ile konuya ilişkin yerli ve yabancı literatür birlikte değerlendirilmiş; elde edilen veriler tarihsel analiz yöntemi çerçevesinde incelenmiştir. Elde edilen bulgulara göre, Belgrad Antlaşması sonrasında Osmanlı-Rus sınırının belirlenmesinde klasik sınır tespit yöntemlerinin sürdürüldüğü görülmektedir. Bu yöntemler çerçevesinde doğal unsurların esas alındığı, sınır belirleme sürecinin yalnızca diplomatik metinlerle sınırlı kalmayıp sahadaki uygulamalarla tamamlandığı anlaşılmaktadır. Ayrıca sınır komisyonlarının yürüttüğü çalışmaların, iki devlet arasındaki ilişkilerin düzenlenmesinde önemli bir rol oynadığı ve sınırların kalıcılığını sağlamaya yönelik kurumsal bir yaklaşımı yansıttığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak bu çalışma, Osmanlı Devleti’nin sınır belirleme pratiğinin sürekliliğini ve sistematik niteliğini ortaya koymakta; Belgrad Antlaşması sonrasında şekillenen Osmanlı-Rus sınırlarının hem diplomatik hem de coğrafi boyutlarını bütüncül bir bakış açısıyla değerlendirmektedir.
Zitieren
APA
Basan, N. (2026). 1739 Belgrad Antlaşmasına Göre Osmanlı-Rus Sınırlarının Belirlenmesi: Osmanlı Kaynakları Çerçevesinde Bir Değerlendirme. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 398-416. https://doi.org/10.47948/efad.1970816
Vancouver
Basan N. 1739 Belgrad Antlaşmasına Göre Osmanlı-Rus Sınırlarının Belirlenmesi: Osmanlı Kaynakları Çerçevesinde Bir Değerlendirme. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi. 2026:398-416. doi:10.47948/efad.1970816
BibTeX
@article{Basan2026,
author = {Basan, Nazlıcan},
title = {1739 Belgrad Antlaşmasına Göre Osmanlı-Rus Sınırlarının Belirlenmesi: Osmanlı Kaynakları Çerçevesinde Bir Değerlendirme},
journal = {Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi},
year = {2026},
number = {16},
pages = {398--416},
doi = {10.47948/efad.1970816}
}
EUVIMED