İstanbul Mehmet Emin Ağa Sebil-Çeşme Haziresindeki Mezar Taşları ve Süsleme Programı
Art and Interpretation · 19.03.2026 · (47) · 169-186
DOI: 10.47571/sanatyorum.1776353 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Art and Interpretation, online erschienen am 19.03.2026. Verfasst von Zerrin Köşklü und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 140 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Canlıların dünyevi yaşantısını yitirdiği gerçeklerden biri, ölümdür. Pek çok kültürde ölen kişilerin anısına yaptırılan mezar taşları dini, kültürel, sanatsal ve sosyal aidiyetin güçlü bir sembolüdür. Yaşam ile ölüm arasındaki bağın çeşitli yazı ve bezemeler ile anlatı diline dönüştüğü mezar taşları aynı zamanda ölen kişilerin cinsiyeti, mesleği ve ailesi gibi özellikler hakkında bilgi veren belgelerdir. Osmanlı İmparatorluğu’nun başkenti İstanbul’da günümüze ulaşan mezar taşları hem tarihin yazıyla desteklendiği somut bir kanıt hem de yapıldıkları devrin sanatsal anlayışını biçim ve süslemeleriyle aktaran sanat eserleridir. Osmanlı toplumunda gelir düzeyi yüksek şahsiyetlerin kentin çeşitli bölgelerine yaptırdıkları sosyal karakterli yapılar işlevlerinin yanı sıra gerek hayırseverlik arzusu gerekse de banilerinin prestij yapıları olarak günümüze ulaşan örnekleriyle dikkat çeker. Sultan 3. Ahmet döneminde tersane eminliği görevinde bulunan Hacı Hüseyin Ağa ve oğlu Sipahi Ağası Mehmet Emin Ağa imar faaliyetlerini kuşaklar boyunca devam ettiren aileler arasındadır. Mehmet Emin Ağa’nın Dolmabahçe semtinde kendi arazileri üzerine 1741 yılında yaptırdığı sebil ve çeşmenin bir parçası olarak yerleştirilen haziresi bu makalenin konusunu oluşturmaktadır. Çalışmada öncelikle mezar taşları üzerindeki kitabeler okunarak mezarların kimlere ait olduğu tespit edilmiştir. Bu bağlamda haziredeki 26 mezara Mehmet Emin Ağa, ailesi ve bu aileyle bağlantısı olan kişilerin defnedildiği saptanmıştır. Daha sonra 18. ve 19. yüzyıla ait olan mezarların tipleri, baş-ayak şahidelerinin formları ve başlık stilleri tipolojik olarak sınıflandırılmıştır. Mezar taşlarının süsleme programı geometrik, bitkisel ve nesneli olmak üzere üç ana başlıkta incelenerek detaylandırılmıştır. Bu incelemede Lale Devri ve sonrasında ağırlıklı olarak Batı etkili Rokoko ve Barok üsluplarıyla biçimlenen motif dağarcığına odaklanılmıştır. Bununla birlikte Mehmet Emin Ağa Haziresi mezar taşları hem tipolojik hem de süsleme özellikleri açısından İstanbul ve Anadolu örnekleriyle karşılaştırılarak devir içerisindeki yeri ve önemi sorgulanmıştır.
Zitieren
APA
Köşklü, Z., & Büber, N. Y. (2026). İstanbul Mehmet Emin Ağa Sebil-Çeşme Haziresindeki Mezar Taşları ve Süsleme Programı. Art and Interpretation, 169-186. https://doi.org/10.47571/sanatyorum.1776353
Vancouver
Köşklü Z, Büber NY. İstanbul Mehmet Emin Ağa Sebil-Çeşme Haziresindeki Mezar Taşları ve Süsleme Programı. Art and Interpretation. 2026:169-186. doi:10.47571/sanatyorum.1776353
BibTeX
@article{Kkl2026,
author = {Köşklü, Zerrin and Büber, Nur Yağmur},
title = {İstanbul Mehmet Emin Ağa Sebil-Çeşme Haziresindeki Mezar Taşları ve Süsleme Programı},
journal = {Art and Interpretation},
year = {2026},
number = {47},
pages = {169--186},
doi = {10.47571/sanatyorum.1776353}
}
EUVIMED