Borsa İstanbul 100 Endeksinin Tepki Mekanizması: Çeşitli Makroekonomik ve Finansal Göstergeler Arasındaki Etkileşimin İncelenmesi
Sakarya Üniversitesi İşletme Enstitüsü Dergisi · 30.06.2026 · 8 (1) · 1-21
DOI: 10.47542/sauied.1910873 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Sakarya Üniversitesi İşletme Enstitüsü Dergisi, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Serkan Durmaz und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 43 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, Borsa İstanbul 100 Endeksi (BIST 100) getirilerinin enflasyon, döviz kuru, küresel risk algısı ve petrol fiyatları karşısındaki tepki yapısını incelemektedir. Çalışmada BIST 100, Tüketici Fiyat Endeksi, dolar/TL kuru, VIX endeksi ve Brent petrol fiyatına ait Ocak 2017-Mart 2025 dönemini kapsayan aylık veriler kullanılmıştır. Seriler yüzde değişim formuna dönüştürülmüş; önce ADF ve Phillips-Perron testleri ile durağanlık sınanmış, ardından uygun gecikme yapısı altında Vektör Otoregresif (VAR) model tahmin edilmiştir. Dinamik etkileşimi değerlendirmek amacıyla etki-tepki fonksiyonları, varyans ayrıştırması ve Granger nedensellik testinden yararlanılmıştır. Bulgular, tüm serilerin düzeyde durağan olduğunu ve tanısal testleri karşılayan beş gecikmeli VAR yapısının istatistiksel olarak tutarlı sonuçlar verdiğini göstermektedir. Varyans ayrıştırması bulguları, BIST getirilerinin kısa vadede ağırlıklı olarak kendi iç şoklarıyla açıklandığını, ancak dönem uzadıkça VIX ve döviz kurunun açıklama gücünün belirgin biçimde arttığını ortaya koymaktadır. Etkitepki sonuçları VIX şoklarının BIST üzerinde negatif, kur şoklarının ise sınırlı ve geçici bir etki yarattığını göstermektedir. Nedensellik analizi, VIX ve döviz kurundan BIST’e; BIST’ten ise enflasyona doğru tek yönlü ilişkiler bulunduğunu göstermektedir. Sonuç olarak Borsa İstanbul’un fiyatlama davranışı hem küresel risk koşullarına hem de yurtiçi döviz dinamiklerine duyarlı bir yapı sergilemektedir.
Zitieren
APA
Durmaz, S., & Yeşilyayla, H. (2026). Borsa İstanbul 100 Endeksinin Tepki Mekanizması: Çeşitli Makroekonomik ve Finansal Göstergeler Arasındaki Etkileşimin İncelenmesi. Sakarya Üniversitesi İşletme Enstitüsü Dergisi, 8(1), 1-21. https://doi.org/10.47542/sauied.1910873
Vancouver
Durmaz S, Yeşilyayla H. Borsa İstanbul 100 Endeksinin Tepki Mekanizması: Çeşitli Makroekonomik ve Finansal Göstergeler Arasındaki Etkileşimin İncelenmesi. Sakarya Üniversitesi İşletme Enstitüsü Dergisi. 2026;8(1):1-21. doi:10.47542/sauied.1910873
BibTeX
@article{Durmaz2026,
author = {Durmaz, Serkan and Yeşilyayla, Hamid},
title = {Borsa İstanbul 100 Endeksinin Tepki Mekanizması: Çeşitli Makroekonomik ve Finansal Göstergeler Arasındaki Etkileşimin İncelenmesi},
journal = {Sakarya Üniversitesi İşletme Enstitüsü Dergisi},
year = {2026},
volume = {8},
number = {1},
pages = {1--21},
doi = {10.47542/sauied.1910873}
}
EUVIMED