İlhami Emin’in “Yabancı” Adlı Tiyatro Eserinin Greimas'ın Eyleyenler Modeline Göre Çözümlenmesi
Balkanlarda Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları · 31.07.2026 · 8 (2) · 331-348
DOI: 10.47139/balted.1850607 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Balkanlarda Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları, online erschienen am 31.07.2026. Verfasst von Gözde Özlem. Die Arbeit nennt 15 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışmada, Makedonya Türk edebiyatının önemli temsilcilerinden İlhami Emin’in Sesler dergisinde yayımlanan Yabancı adlı tiyatro eseri, Algirdas Julien Greimas’ ın eyleyenler modeli temel alınarak çözümlenmiştir. Yapısalcılık ve göstergebilim kuramları çerçevesinde gerçekleştirilen inceleme, metnin yalnızca yüzeydeki olay örgüsünü değil, aynı zamanda anlatının derin yapısında yer alan anlamsal ilişkileri ve karşıtlıkları da ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda çalışmada, metnin üretici süreci, anlatı izlenceleri, eyleyenler arası ilişkiler, özne–nesne bağıntıları ve anlatının temel anlamsal eksenleri ayrıntılı biçimde ele alınmıştır. Eser, yüzey yapıda gündelik bir aile içi çatışmayı konu edinmekte; ancak derin yapıda bireyler arası iletişimsizlik ve “yabancılaşma” izleği etrafında çok katmanlı bir anlam alanı kurmaktadır. Çözümleme sonucunda, karakterlerin anlatı boyunca sabit ve değişmez roller üstlenmediği; aksine anlatının ilerleyişine paralel olarak farklı eyleyen konumlarına geçerek dönüşüm yaşadıkları tespit edilmiştir. Öznenin nesnesine sürekli olarak ulaşamaması, anlatının temel anlamsal gerilimini oluşturmakta ve dramatik yapıyı beslemektedir. Ayrıca “yabancı” kavramının somut bir kişiyi değil, aile bireylerinin birbirlerine karşı geliştirdikleri duygusal ve iletişimsel uzaklığı temsil ettiği ortaya konulmuştur. Bu yönüyle eser, bireysel ve toplumsal düzeyde yabancılaşma, çatışma ve iletişimsizlik sorunlarını yansıtan bir anlatı sunmakta; Greimas’ın eyleyenler modelinin tiyatro metinlerinin çözümlenmesinde işlevsel ve uygulanabilir bir yöntem olduğunu göstermektedir.
Zitieren
APA
Özlem, G. (2026). İlhami Emin’in “Yabancı” Adlı Tiyatro Eserinin Greimas'ın Eyleyenler Modeline Göre Çözümlenmesi. Balkanlarda Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları, 8(2), 331-348. https://doi.org/10.47139/balted.1850607
Vancouver
Özlem G. İlhami Emin’in “Yabancı” Adlı Tiyatro Eserinin Greimas'ın Eyleyenler Modeline Göre Çözümlenmesi. Balkanlarda Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları. 2026;8(2):331-348. doi:10.47139/balted.1850607
BibTeX
@article{zlem2026,
author = {Özlem, Gözde},
title = {İlhami Emin’in “Yabancı” Adlı Tiyatro Eserinin Greimas'ın Eyleyenler Modeline Göre Çözümlenmesi},
journal = {Balkanlarda Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları},
year = {2026},
volume = {8},
number = {2},
pages = {331--348},
doi = {10.47139/balted.1850607}
}
EUVIMED