DİJİTAL REKLAMCILIKTA YAPAY ZEKÂ: KARL BÜHLER’İN ORGANON MODELİ ÜZERİNDEN BİR İNCELEME
İNİF E - Dergi · 09.06.2026 · 11 (1) · 311-328
DOI: 10.47107/inifedergi.1860258 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift İNİF E - Dergi, online erschienen am 09.06.2026. Verfasst von Resul Gürbüz und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 40 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Yapay zekâ, günümüzde hedef kitle analizinden yaratıcı içerik üretimine kadar reklamcılığın hemen her aşamasında belirleyici bir rol üstlenerek geleneksel reklam metinlerini ve görsellerini köklü bir dönüşüme uğratmıştır. Bu çalışma, yapay zekânın reklamcılık dinamiklerinde yarattığı bu değişimi ve yeni anlatım biçimlerini incelemek amacıyla Türkiye menşeli güncel reklam filmlerini odak noktasına almaktadır. Çalışmanın temel amacı, dijital reklamcılıkta yapay zekânın yön verdiği yeni anlatı stratejilerinin, geleneksel dilbilimsel ve göstergebilimsel araçlarla nasıl çözümlenebileceğine dair akademik bir bakış açısı sunmaktır. Araştırmanın evrenini Türkiye’deki yapay zekâ destekli reklam kampanyaları oluştururken örneklem grubunu bankacılık, gıda ve optik sektörlerinden seçilen üç farklı reklam filmi (Ziraat Bankası- Sen Hep Gülümse”, “Şok Marketler -Google Yapay Zekâ Reklam Filmi” ve “Reecher’in Yeni Nesil Reklam filmi) oluşturmaktadır. Bu reklamların seçiminde, yapay zekâ destekli kişiselleştirme ve hedefleme stratejilerinin izlerini taşıyan son dönem dijital kampanyalar olması kriteri gözetilmiştir. Çalışmanın yöntemi, dilin iletişimsel işlevlerini anlamlandırmada temel bir çerçeve sunan Karl Bühler’in Organon Modeli’ne dayanmaktadır. Reklamların yazılı (metin, slogan, altyazı) ve sözel (diyalog, seslendirme) göstergeleri; modelin “anlatımsallık”, “çağrı” ve “temsil” işlevleri üzerinden ayrıntılı bir biçimde incelenmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular, yapay zekâ kullanımının marka kimliği ve sektörel beklentilere göre farklı dilsel işlevleri ön plana çıkardığını göstermektedir. Ziraat Bankası reklamında, yapay zekâ marifetiyle kurgulanan sahnelerin “anlatımsallık” işlevi üzerinden nostalji ve güven inşasını pekiştirdiği saptanmıştır. Buna karşın Şok Marketler ve Reecher örneklerinde ise yapay zekânın; teknoloji, hız ve yenilikçilik kavramlarını “temsil” ve “çağrı” işlevleri üzerinden aktardığı dikkat çekmektedir. Sonuç olarak çalışma, yapay zekânın reklamın ikna stratejilerini “hiper-kişiselleştirme” ekseninde dönüştürdüğünü ve geleneksel modellerle çözümlenebilen yeni bir dijital estetik yarattığını ortaya koyması bakımından özgün bir değer taşımaktadır.
Zitieren
APA
Gürbüz, R., & Akgün, A. C. (2026). DİJİTAL REKLAMCILIKTA YAPAY ZEKÂ: KARL BÜHLER’İN ORGANON MODELİ ÜZERİNDEN BİR İNCELEME. İNİF E - Dergi, 11(1), 311-328. https://doi.org/10.47107/inifedergi.1860258
Vancouver
Gürbüz R, Akgün AC. DİJİTAL REKLAMCILIKTA YAPAY ZEKÂ: KARL BÜHLER’İN ORGANON MODELİ ÜZERİNDEN BİR İNCELEME. İNİF E - Dergi. 2026;11(1):311-328. doi:10.47107/inifedergi.1860258
BibTeX
@article{Grbz2026,
author = {Gürbüz, Resul and Akgün, Ahmet Can},
title = {DİJİTAL REKLAMCILIKTA YAPAY ZEKÂ: KARL BÜHLER’İN ORGANON MODELİ ÜZERİNDEN BİR İNCELEME},
journal = {İNİF E - Dergi},
year = {2026},
volume = {11},
number = {1},
pages = {311--328},
doi = {10.47107/inifedergi.1860258}
}
EUVIMED