Dinî Şifa Uygulamalarında Yapay Zekâ: İnanç Sistemleri Üzerindeki Rolü/ Artificial Intelligence in Religious Healing Practices: Its Role in Belief Systems
Nitel Sosyal Bilimler · 26.06.2026 · 8 (1) · 157-183
DOI: 10.47105/nsb.1887338 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Nitel Sosyal Bilimler, online erschienen am 26.06.2026. Verfasst von Muradiye Varol. Die Arbeit nennt 35 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu araştırmanın amacı, dinî şifa uygulamalarında yapay zekânın bireylerin inanç sistemleri üzerindeki rolünü incelemektir. Bu bağlamda çalışma, yapay zekâ destekli dinî uygulamaların bireyler tarafından nasıl algılandığını, dinî başa çıkma süreçlerindeki rolünü, cemaat bilinci ve bu uygulamaların geleneksel dinî otorite yapılarıyla ilişkisini ortaya koymayı hedeflemektedir. Araştırma nitel yöntemle tasarlanmış olup Ankara ili Mamak ilçesinde farklı yaş ve meslek gruplarından seçilen 15 katılımcıyla yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Amaçlı örnekleme yöntemi kullanılarak katılımcı çeşitliliği sağlanmış; elde edilen veriler nitel içerik analizi yöntemiyle sistematik biçimde çözümlenmiştir. Analiz sürecinde katılımcı ifadeleri tematik olarak sınıflandırılmış ve yapay zekâ ile dinî şifa uygulamaları arasındaki ilişkinin çok boyutlu yapısı ortaya konmuştur. Bulgular, katılımcıların yapay zekâyı dinî şifa süreçlerinde tamamlayıcı ve kolaylaştırıcı bir araç olarak gördüklerini; özellikle erişilebilirlik, zaman-mekân bağımsızlığı ve kişiselleştirilmiş içerik sunma açısından olumlu değerlendirdiklerini göstermektedir. Bununla birlikte ritüellerin mekanikleşmesi, kolektif ibadet deneyiminin zayıflaması, cemaat bilincinin aşınması ve otoritenin dijitalleşmesine yönelik önemli endişeler de dile getirilmiştir. Katılımcıların büyük çoğunluğunu, yapay zekâ destekli sistemlerin etik ilkelere uygun biçimde tasarlanması, dinî kaynaklarla denetlenmesi ve kurumsal rehberlik altında geliştirilmesi gerektiğini belirtmiştir. Sonuç olarak çalışma, yapay zekânın inancın yerine geçen bir unsur olmadığını; ancak dinî deneyimin icra edilme ve algılanma biçimlerini yeniden şekillendiren teknolojik bir aracılık zemini sunduğunu göstermektedir. Bu dönüşümün sağlıklı biçimde yönetilebilmesi için teknolojik yenilik ile manevî derinlik arasındaki dengenin korunması gerektiği ortaya konmuştur.
Zitieren
APA
Varol, M. (2026). Dinî Şifa Uygulamalarında Yapay Zekâ: İnanç Sistemleri Üzerindeki Rolü/ Artificial Intelligence in Religious Healing Practices: Its Role in Belief Systems. Nitel Sosyal Bilimler, 8(1), 157-183. https://doi.org/10.47105/nsb.1887338
Vancouver
Varol M. Dinî Şifa Uygulamalarında Yapay Zekâ: İnanç Sistemleri Üzerindeki Rolü/ Artificial Intelligence in Religious Healing Practices: Its Role in Belief Systems. Nitel Sosyal Bilimler. 2026;8(1):157-183. doi:10.47105/nsb.1887338
BibTeX
@article{Varol2026,
author = {Varol, Muradiye},
title = {Dinî Şifa Uygulamalarında Yapay Zekâ: İnanç Sistemleri Üzerindeki Rolü/ Artificial Intelligence in Religious Healing Practices: Its Role in Belief Systems},
journal = {Nitel Sosyal Bilimler},
year = {2026},
volume = {8},
number = {1},
pages = {157--183},
doi = {10.47105/nsb.1887338}
}
EUVIMED