SERGEY GAVRİLOVİÇ RIBAKOV’UN DERLEME GÜZERGÂHINA GÖRE İDİL-URAL TÜRK AĞIZLARI
İdil Ural Araştırmaları Dergisi · 29.06.2026 · 8 (1) · 25-46
DOI: 10.47089/iuad.1911872 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift İdil Ural Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 29.06.2026. Verfasst von Dursun Ünüvar. Die Arbeit nennt 13 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Sergey Gavriloviç Rıbakov (1867-1921), 1895 yılında yayımlanan O poetiçeskom‘ tvorçestve Ural’skih‘ Musul’man‘ (tatar‘, başkir‘ i tipteriy) adlı makalesinde ve 1897 yılında basılan Muzıka i pesni Ural’skih‘ Musul’man‘ s‘ oçerkom‘ ih‘ bıta adlı kitabında 1893-1897 yılları arasında Başkurdistan’ın batı, merkez, doğu, güney ve güneydoğusundan derlediği şarkı, şiir ve beyitleri yayımlamıştır. Rıbakov’un derleme güzergâhı, çağdaş Başkurt ağız sınıflandırmasına göre Kuzeybatı ağzı ile Güney ağzının geçiş bölgelerinden başlar, Doğu ağzı ve Kuzeybatı ağzının geçiş bölgelerinden devam eder ve Doğu ağız bölgelerinde son bulur. Rıbakov’un rotası neredeyse Başkurdistan’ın tamamını kapsasa da makale ve kitapta yer alan şarkılar Başkurdistan’ın merkezinden, doğusundan ve güneydoğusundan derlenmiştir. Rıbakov derlemelerinde Tatarlardan derlenen bir münacat ve kırk iki şarkı; Başkurtlardan derlenen bir münacat, altı beyit ve kırk iki şarkı; Tipterlerden derlenen yedi şarkı ve Nagaybaklardan derlenen iki şarkı yer alır. Çalışmada, Rıbakov derlemelerinde Tatarlardan derlenen kırk iki şarkının ve Başkurtlardan derlenen otuz dört şarkının derleme bölgeleri ve derleme bölgelerinin Çağdaş Başkurt ağız sınıflandırmasında ve Başkurdistan’daki Tatar ağızları sınıflandırmasında nereye tekabül ettiği tespit edilmiştir. Rıbakov’un derleme güzergâhındaki İdil-Ural Türk ağızlarının tespit edilmesinde Rıbakov’un seyahat rotasını gösteren haritadan da yararlanılmıştır. Ayrıca, Rıbakov’un derleme güzergâhında yer alan ağızların öne çıkan dil özellikleri de açıklanmıştır.
Zitieren
APA
Ünüvar, D. (2026). SERGEY GAVRİLOVİÇ RIBAKOV’UN DERLEME GÜZERGÂHINA GÖRE İDİL-URAL TÜRK AĞIZLARI. İdil Ural Araştırmaları Dergisi, 8(1), 25-46. https://doi.org/10.47089/iuad.1911872
Vancouver
Ünüvar D. SERGEY GAVRİLOVİÇ RIBAKOV’UN DERLEME GÜZERGÂHINA GÖRE İDİL-URAL TÜRK AĞIZLARI. İdil Ural Araştırmaları Dergisi. 2026;8(1):25-46. doi:10.47089/iuad.1911872
BibTeX
@article{nvar2026,
author = {Ünüvar, Dursun},
title = {SERGEY GAVRİLOVİÇ RIBAKOV’UN DERLEME GÜZERGÂHINA GÖRE İDİL-URAL TÜRK AĞIZLARI},
journal = {İdil Ural Araştırmaları Dergisi},
year = {2026},
volume = {8},
number = {1},
pages = {25--46},
doi = {10.47089/iuad.1911872}
}
EUVIMED