EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Tanzimat ta Valilik Kurumu: Yetki Rejimi ve Merkezi Denetim (1839–1876)

Hikmet Çil

Akademik Tarih ve Dusunce Dergisi · 23.07.2026

DOI: 10.46868/atdd.2026.1192 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Akademik Tarih ve Dusunce Dergisi, online erschienen am 23.07.2026. Verfasst von Hikmet Çil.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bu makale, Tanzimat döneminde (1839–1876) Osmanlı taşra idaresinin merkezileşme doğrultusunda yeniden yapılandırılması sürecinde valilik kurumunun geçirdiği dönüşümü incelemektedir. Çalışma, Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi belgeleri, Düstûr, Takvim-i Vekayi ve ilgili literatürün karşılaştırmalı analizi temelinde hazırlanmıştır. İnceleme, Tanzimat Fermanı ile birlikte valilerin klasik dönemde sahip oldukları geniş idarî, malî ve adlî yetkilerin sınırlandırıldığını; bu sınırlamanın meclisler, muhassıllık, defterdarlık, teftiş ve yargılama mekanizmaları aracılığıyla kurumsallaştırıldığını ortaya koymaktadır. Tanzimat'ın ilk evresinde valiler, merkezi denetimi güçlendirmek amacıyla karar alma süreçlerinden kısmen dışlanmış ve uygulayıcı bir konuma indirgenmiştir. Ancak muhassıllık ve meclis temelli düzenlemelerin taşrada idarî boşluklar ve asayiş sorunları doğurması, 1850'lerden itibaren valilik yetkilerinin yeniden gözden geçirilmesini zorunlu kılmıştır. Bu çerçevede teftiş uygulamaları yaygınlaştırılmış, 1852 ve 1855 düzenlemeleriyle valilere sınırlı ölçüde yetki iadesi yapılmış, 1864 ve 1871 Vilayet Nizamnameleriyle ise valilik kurumu merkezi otoritenin taşradaki temel temsilcisi olarak yeniden yapılandırılmıştır. Sonuç olarak çalışma, Tanzimat boyunca valilik kurumunun doğrusal bir yetki daraltması süreci yaşamadığını; aksine merkezi denetim ile idarî etkinlik arasında kurulan dinamik bir denge içerisinde modern devlet anlayışı doğrultusunda yeniden şekillendiğini göstermektedir.

Zitieren

APA

Çil, H. (2026). Tanzimat ta Valilik Kurumu: Yetki Rejimi ve Merkezi Denetim (1839–1876). Akademik Tarih ve Dusunce Dergisi. https://doi.org/10.46868/atdd.2026.1192

Vancouver

Çil H. Tanzimat ta Valilik Kurumu: Yetki Rejimi ve Merkezi Denetim (1839–1876). Akademik Tarih ve Dusunce Dergisi. 2026. doi:10.46868/atdd.2026.1192

BibTeX
@article{il2026,
  author = {Çil, Hikmet},
  title = {Tanzimat ta Valilik Kurumu: Yetki Rejimi ve Merkezi Denetim (1839–1876)},
  journal = {Akademik Tarih ve Dusunce Dergisi},
  year = {2026},
  doi = {10.46868/atdd.2026.1192}
}
Kostenlos starten →