EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

1700-1715 Yıllarında Safevîlerin Uç Topraklarında İsyanlar: Sonun Başlangıcı

Arzu Mammadova

Journal of Universal History Studies · 26.06.2026 · 9 (1) · 152-181

DOI: 10.38000/juhis.1745235 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Journal of Universal History Studies, online erschienen am 26.06.2026. Verfasst von Arzu Mammadova. Die Arbeit nennt 55 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Safevî Devleti’nde (1501–1736) XVII. yüzyılın ikinci yarısından itibaren başlayan sosyo-ekonomik gerileme, XVIII. yüzyılın başlarında kontrol edilemez bir krize dönüşmüş ve bu sürecin tetiklediği gelişmeler devletin çöküşüyle sonuçlanmıştır.Bu çalışma kapsamında ele alınan 1700–1715 yılları, Safevî Devleti’nin geleceği açısından belirleyici bir dönem sayılır. Devletin başındaki hükümdarın siyasi tecrübe, irade ve kararlılık gibi niteliklerden yoksun olması; buna ek olarak merkezî bürokrasinin sadakat, liyakat ve kriz yönetimi kadrolarının düşük olması, Safevî yönetim sistemini derin bir yapısal krize sürüklemişti.Bahsi geçen dönemde Safevî tahtında Şah Sultan Hüseyin (1694–1722) bulunmaktaydı. Onun devlet yönetimindeki yetersizliği, kararsızlığı ve zayıf iradesi, kendisinin iktidara gelişinden önce mevcut olan krizi daha da derinleştirmiş ve merkezî bürokratik yapıyı tamamen işlevsiz hâle getirmiştir. Merkezî yönetim, isyanları bastırmak için ortaya çıkan elverişli fırsatları dahi değerlendirememiş ve saldırılar karşısında etkisiz kalmıştır. Otoritenin zayıflamasıyla birlikte, ülkenin farklı vilayetleri ve beylerbeylikleri üzerindeki denetim tamamen kaybedilmiştir.Bu makalede, 1700–1715 yılları arasında devletin farklı sınır bölgelerinde ortaya çıkan Car-Tala ve Kandahar isyanları incelenmektedir. Farklı coğrafyalarda ortaya çıkmış olmalarına rağmen her iki isyanın nedenleri ve sonuçları bakımından sergilediği paralellikler dikkat çekicidir. Ayrıca, aynı dönemde diğer bölgelerde meydana gelen ayaklanmalara kıyasla bu iki isyan daha güçlü olup merkezî otoriteyi doğrudan sarsabilecek niteliktedir.Her iki bölgede de merkezî yönetimin temsilcilerinin uyguladığı politikalara karşı başlangıçta barışçıl nitelikte olan tepkilerin zamanla silahlı isyanlara dönüşmesi ve özellikle yerel aristokrasinin inisiyatifi ele alarak bu hareketlere liderliği üstlenmesi belirleyici olmuştur. Bu durum, isyanların örgütlenme kapasitesini artırmış; askerî, ekonomik ve siyasi kaynaklarını genişletmiş ve merkezî otorite açısından ciddi bir tehdit hâline gelmelerine yol açmıştır.Sonuç olarak, Car-Tala isyanı zamanla bölgesel bir ayaklanmanın ötesine geçerek Karabağ, Şirvan beylerbeylikleri ve Kaheti’nin güvenliğini tehdit eden ciddi bir siyasî ve askerî krize dönüşmüş; merkezî yönetimin önemli ölçüde insan gücü, askerî kaynak ve mali imkân kaybına uğramasına neden olmuştur. Devletin doğu sınırındaki stratejik konumu nedeniyle büyük önem taşıyan Kandahar'da yaşanan gelişmeler ise Safevî Devleti’nin çöküşünü kaçınılmaz kılmış ve süreci nihai sonuca ulaştıran temel kırılma noktası olmuştur. Makalede, 1700–1715 yılları arasında Safevî Devleti’nin siyasî ve ekonomik durumu, Car-Tala ve Kandahar isyanlarının ortaya çıkış nedenleri ve tarihsel seyri, olayların yönünü belirleyen iç ve dış dinamikler ile merkezî yönetimin bu gelişmelere yönelik tutum ve müdahaleleri incelenmiştir.

Zitieren

APA

Mammadova, A. (2026). 1700-1715 Yıllarında Safevîlerin Uç Topraklarında İsyanlar: Sonun Başlangıcı. Journal of Universal History Studies, 9(1), 152-181. https://doi.org/10.38000/juhis.1745235

Vancouver

Mammadova A. 1700-1715 Yıllarında Safevîlerin Uç Topraklarında İsyanlar: Sonun Başlangıcı. Journal of Universal History Studies. 2026;9(1):152-181. doi:10.38000/juhis.1745235

BibTeX
@article{Mammadova2026,
  author = {Mammadova, Arzu},
  title = {1700-1715 Yıllarında Safevîlerin Uç Topraklarında İsyanlar: Sonun Başlangıcı},
  journal = {Journal of Universal History Studies},
  year = {2026},
  volume = {9},
  number = {1},
  pages = {152--181},
  doi = {10.38000/juhis.1745235}
}
Kostenlos starten →