EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Millî Kimliğin Yeniden Üretiminde Kültürel Sembollerin Önemi: Azerbaycan ve Hâr-ı Bülbül Örneği

Oğuzhan Bilgin

Eskiyeni · 31.03.2026 · (61) · 95-117

DOI: 10.37697/eskiyeni.1801854 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Eskiyeni, online erschienen am 31.03.2026. Verfasst von Oğuzhan Bilgin. Die Arbeit nennt 30 Literaturangaben. Gefördert von: Herhangi bir fon, hibe veya başka bir destek alınmamıştır.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Amaç: Bu çalışmanın amacı, hâr-ı bülbül sembolünün Karabağ bağlamında Azerbaycan millî kimliğinin yeniden üretim sürecinde nasıl merkezî bir anlam taşıyıcısına dönüştüğünü ve bu dönüşümün hangi toplumsal, kültürel ve siyasal mekanizmalar üzerinden gerçekleştiğini analiz etmektir. Çalışma, millî kimliklerin sabit ve değişmez yapılar olmaktan ziyade tarihsel süreçler içerisinde kolektif hafıza, kamusal duygular ve sembolik anlatılar aracılığıyla sürekli olarak yeniden inşa edilen toplumsal kurgular olduğu varsayımından hareketle, kültürel sembollerin kimlik inşasındaki işlevsel rolünü görünür kılmayı amaçlamaktadır. Bu çerçevede hâr-ı bülbül, yalnızca tarihsel bir kültürel motif olarak değil, Karabağ Savaşları sonrasında yeniden anlamlandırılan ve millî aidiyet duygusunu pekiştiren dinamik bir sembolik kaynak olarak ele alınmaktadır.Yöntem: Araştırma, nitel araştırma yaklaşımına dayanmaktadır. Kuramsal olarak Anthony Smith’in etno-sembolcü yaklaşımı temel alınmakta, sembollerin toplumsal bütünleşme ve normatif düzen kurma işlevleri ise Durkheim ve Parsons’ın işlevselci perspektifi çerçevesinde ele alınmaktadır. Yöntemsel olarak çalışma, nitel söylem analizine dayalıdır ve analiz ağırlıklı olarak İkinci Karabağ Savaşı sonrasındaki dönemde, resmî söylemler, kamusal temsiller ve kültürel üretimler üzerinden yürütülmektedir. Burada hâr-i bülbül sembolünün millî kimliğin yeniden inşa edilmesi sürecindeki işlevleri görünür kılınmaya çalışılmaktadır.Bulgular: Çalışmanın bulguları, hâr-ı bülbül sembolünün tarihsel ve folklorik kökenlerinin ötesine geçerek, Karabağ anlatıları bağlamında kolektif hafızanın yeniden örgütlenmesinde etkin bir rol üstlendiğini ortaya koymaktadır. Sembolün edebî metinler, kamusal ritüeller, anma pratikleri ve devlet destekli kültürel temsiller aracılığıyla dolaşıma sokulması, bireysel duygulanımları ortak bir anlatı çerçevesinde bütünleştirerek kamusal duyguların düzenlenmesini sağlamaktadır. Bu süreçte hâr-ı bülbül, geçmişe dair bir hatırlama nesnesi olmasının yanı sıra aynı zamanda zafer, kavuşma ve yeniden sahiplenme anlatıları üzerinden siyasal meşruiyetin kültürel düzlemde inşa edilmesine katkı sunan çok katmanlı bir sembolik mekanizma haline gelmektedir. Bulgular, hâr-ı bülbülün Azerbaycan millî kimliğinin güncel kamusal alanında aktif biçimde yeniden üretilen, duygusal, kültürel ve siyasal işlevleri bir arada taşıyan merkezî bir sembol konumuna yükseldiğini göstermektedir. Millî kimlik inşası ve milliyetçilik literatürü bakımından da etno-sembolizm olarak bilinen akıma da örnek olacak şekilde kurgusal olmayan, tarih ile gelecek arasında bir köprü kurarak millî kimliği yeniden inşa eden bir sembol olarak hâr-ı bülbül ve Azerbaycan örneği dikkat çekicidir.Sonuç: Bu çalışma, hâr-ı bülbül sembolünün Karabağ bağlamında yalnızca tarihsel bir kültürel unsur olarak değil, etno-sembolcü yaklaşımın öngördüğü biçimde, tarihsel süreklilik ile modern siyasal bağlam arasındaki ilişkinin semboller üzerinden bugün de etkin biçimde yeniden kurulduğu dinamik bir kimlik üretim mekanizması olarak işlev gördüğünü ortaya koymaktadır. Hâr-ı bülbül örneği, kültürel sembollerin modern ulus-devlet bağlamında kolektif hafızayı düzenleyen, kamusal duyguları yöneten ve siyasal meşruiyeti kültürel düzlemde üreten araçlar olduğunu göstermesi bakımından etno-sembolizm literatürüne somut bir vaka sunmaktadır. İşlevselci perspektiften bakıldığında ise hâr-ı bülbül, Durkheim ve Parsons’ın işaret ettiği biçimde, toplumsal bütünleşmeyi pekiştiren, ortak değerleri görünür kılan ve millî kimliğin normatif çerçevesini yeniden üreten düzenleyici bir sembolik yapı olarak değerlendirilebilir. Bu yönüyle çalışma, sembollerin yalnızca temsili anlamlar taşımadığını aynı zamanda kamusal duyguların düzenlenmesi, siyasal söylemin yumuşak dolaşımı ve toplumsal rızanın kültürel üretimi süreçlerinde aktif rol oynayan işlevsel unsurlar olduğunu göstermektedir. Böylece makale, kültürel sembollerin ulus-devlet bağlamında kimlik inşasındaki rolünü etno-sembolcü ve işlevselci bir çerçevede birlikte ele alarak sembolik siyaset literatürüne kuramsal ve ampirik düzeyde katkı sunmaktadır.

Förderung

  • Herhangi bir fon, hibe veya başka bir destek alınmamıştır

Zitieren

APA

Bilgin, O. (2026). Millî Kimliğin Yeniden Üretiminde Kültürel Sembollerin Önemi: Azerbaycan ve Hâr-ı Bülbül Örneği. Eskiyeni, 95-117. https://doi.org/10.37697/eskiyeni.1801854

Vancouver

Bilgin O. Millî Kimliğin Yeniden Üretiminde Kültürel Sembollerin Önemi: Azerbaycan ve Hâr-ı Bülbül Örneği. Eskiyeni. 2026:95-117. doi:10.37697/eskiyeni.1801854

BibTeX
@article{Bilgin2026,
  author = {Bilgin, Oğuzhan},
  title = {Millî Kimliğin Yeniden Üretiminde Kültürel Sembollerin Önemi: Azerbaycan ve Hâr-ı Bülbül Örneği},
  journal = {Eskiyeni},
  year = {2026},
  number = {61},
  pages = {95--117},
  doi = {10.37697/eskiyeni.1801854}
}
Kostenlos starten →