Çocuklarla Yapılmış Olan Araştırmaların Etik Açısından İncelenmesi: İçerik Analizi
Türk Eğitim Bilimleri Dergisi · 29.04.2026 · 24 (1) · 692-715
DOI: 10.37217/tebd.1763911 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, online erschienen am 29.04.2026. Verfasst von Hasip Tekin und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 45 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu araştırmada, Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi veri tabanında 2014–2024 yılları arasında çocuklarla çalışılan ve “çocuk gelişimi” anahtar kelimesinin kullanıldığı lisansüstü tezlerin etik açıdan incelenmesi amaçlanmıştır. Çocukların katılımcı olduğu lisansüstü tezler, içerik analizi ve doküman incelemesi yöntemleriyle değerlendirilmiştir. İncelenen 829 lisansüstü tezden 393’ü çocuklarla yapılmış olduğu ve yalnızca %2,29’unda “yüksek yarar–sıfır zarar” ilkesine vurgu yapıldığı belirlenmiştir. Çocuklarla çalışılan tezlerin %59,54’ünde aile onamı, %15,78’inde çocuk onamı alındığına ilişkin beyan bulunmaktadır. Etik kurul izni alındığına ilişkin beyan bulunan tezlerin oranı %72,76, etik uygunluk bildirimi oranı ise %68,19 olarak belirlenmiştir. Ayrıca tezlerin %90,08’inde gizlilik ve mahremiyet ilkesine yer verilmiştir. Gizlilik ve mahremiyet ilkesine uyulmayan tezlerde çocukların resimlerinin ya da kişisel bilgilerinin yer aldığı tespit edilmiştir. Bu bulgular, temel etik ilkelerin çocuk katılımcılarla yürütülen araştırmalarda yeterince gözetilmediğini ortaya koymaktadır. Ancak çocukların araştırmalarda savunmasız bir grup olması, etik süreçlerin titizlikle planlanmasını gerekli kılmaktadır. Bu bağlamda çocuklarla yapılacak araştırmalarda etik kurul üyelerinin ve alan uzmanlarının rehberliğinde risklerin öngörülmesi ve çözüm yollarının belirlenmesi önerilmektedir. Araştırmacıların tezlerinde etik süreçlere dair detaylı bilgi sunmaları, şeffaflığı ve hesap verebilirliği artıracaktır.
Zitieren
APA
Tekin, H., & Pekince, P. (2026). Çocuklarla Yapılmış Olan Araştırmaların Etik Açısından İncelenmesi: İçerik Analizi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 24(1), 692-715. https://doi.org/10.37217/tebd.1763911
Vancouver
Tekin H, Pekince P. Çocuklarla Yapılmış Olan Araştırmaların Etik Açısından İncelenmesi: İçerik Analizi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi. 2026;24(1):692-715. doi:10.37217/tebd.1763911
BibTeX
@article{Tekin2026,
author = {Tekin, Hasip and Pekince, Pelin},
title = {Çocuklarla Yapılmış Olan Araştırmaların Etik Açısından İncelenmesi: İçerik Analizi},
journal = {Türk Eğitim Bilimleri Dergisi},
year = {2026},
volume = {24},
number = {1},
pages = {692--715},
doi = {10.37217/tebd.1763911}
}
EUVIMED