Diagnosis of birth and death rate in terms of demographic security in Poland from a regional perspective
Nowoczesne Systemy Zarządzania · 30.06.2026 · 21 (2) · 123-140
DOI: 10.37055/nsz/225710 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Nowoczesne Systemy Zarządzania, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Bartosz Kozicki. Die Arbeit nennt 31 Literaturangaben. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY 4.0).
Abstract (Originalsprache)
Cel badań i hipotezy/pytanie badawcze W artykule przyjęto następujący problem badawczy: jak kształtowały się zmiany wskaźnika relacji liczby urodzeń do liczby zgonów w Polsce w wybranych latach oraz w jakim stopniu były zróżnicowane regionalnie między województwami i przestrzennie między obszarami miejskimi i wiejskimi? Celem badań jest przedstawienie i interpretacja zmian wskaźnika relacji liczby urodzeń do liczby zgonów w Polsce w wybranych latach, z uwzględnieniem podziału na województwa oraz obszary miejskie i wiejskie. W artykule przyjęto następującą hipotezę badawczą: przypuszcza się, że w analizowanym okresie w Polsce nastąpił istotny spadek wskaźnika relacji liczby urodzeń do liczby zgonów we wszystkich województwach, przy czym skala i tempo tych zmian były zróżnicowane regionalnie oraz różniły się pomiędzy obszarami miejskimi i wiejskimi. Metody badawcze Do badań wykorzystano metodę analizy źródłowej, a w niej techniki badawcze w postaci wnioskowania i analogii. Użyto narzędzi badawczych – SI Statistica. Główne wyniki Badania podkreślają również znaczenie spójności i długoterminowości polityki rodzinnej (Super Biznes, 2026). Częste zmiany instrumentów wsparcia obniżają zaufanie społeczne i ograniczają ich skuteczność, podczas gdy stabilne, przewidywalne rozwiązania sprzyjają podejmowaniu decyzji prokreacyjnych w młodszym wieku. W praktyce oznacza to konieczność silniejszego ukierunkowania polityki publicznej na rozwój usług opiekuńczych, elastycznych form zatrudnienia oraz partnerskiego modelu rodziny, z jednoczesnym traktowaniem migracji jako uzupełniającego, a nie zastępczego elementu strategii demograficznej. Implikacje dla teorii i praktyki Przeprowadzone badania niosą istotne implikacje zarówno dla teorii procesów demograficznych, jak i dla praktyki prowadzenia polityki publicznej. W wymiarze teoretycznym uzyskane wyniki potwierdzają założenia drugiego przejścia demograficznego, zgodnie z którymi spadek dzietności i trwałe przejście do ujemnego przyrostu naturalnego są konsekwencją długookresowych zmian kulturowych (Polska w Praktyce, 2025), ekonomicznych i instytucjonalnych, a nie wyłącznie krótkookresowych wahań koniunktury. Analiza regionalna i sektorowa (miasto – wieś) wskazuje, że procesy te mają charakter powszechny, ale ich tempo i natężenie są silnie zróżnicowane przestrzennie, co podważa uproszczone ujęcia traktujące demografię jako zjawisko jednorodne w skali kraju. Szczególnie istotnym wnioskiem teoretycznym jest obserwowane odwrócenie relacji demograficznych pomiędzy miastami a obszarami wiejskimi, które wskazuje na rosnącą rolę czynników strukturalnych, takich jak suburbanizacja (Królczyk-Lewandowska, 2025), selektywne migracje wewnętrzne oraz starzenie się populacji miejskiej, w kształtowaniu współczesnych wzorców reprodukcyjnych.
Zitieren
APA
Kozicki, B. (2026). Diagnosis of birth and death rate in terms of demographic security in Poland from a regional perspective. Nowoczesne Systemy Zarządzania, 21(2), 123-140. https://doi.org/10.37055/nsz/225710
Vancouver
Kozicki B. Diagnosis of birth and death rate in terms of demographic security in Poland from a regional perspective. Nowoczesne Systemy Zarządzania. 2026;21(2):123-140. doi:10.37055/nsz/225710
BibTeX
@article{Kozicki2026,
author = {Kozicki, Bartosz},
title = {Diagnosis of birth and death rate in terms of demographic security in Poland from a regional perspective},
journal = {Nowoczesne Systemy Zarządzania},
year = {2026},
volume = {21},
number = {2},
pages = {123--140},
doi = {10.37055/nsz/225710}
}
EUVIMED