Wiedźmy i epistemicyd. Wiedza rdzenna między przesądem a troską planetarną
Widok. Theories and Practices of Visual Culture · 2026 · (44)
DOI: 10.36854/widok/2026.44.3240 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Widok. Theories and Practices of Visual Culture, 2026. Verfasst von Anna Markowska.
Abstract (Originalsprache)
Artykuł podejmuje problematykę systemowego tłumienia wiedzy, wiary i tożsamości kobiet, proces ten określając mianem epistemecide. Autorka analizuje figurę czarownicy jako symbol oporu wobec dominującego, patriarchalnego porządku nowoczesności, łącząc perspektywę historyczną ze współczesnymi praktykami artystycznymi. Punktem wyjścia jest refleksja nad dwoistością poznawczą – rozdarciem między wiedzą naukową a domeną fantazji, która w ramach feministycznego „nieposłuszeństwa epistemicznego” odżywa jako narzędzie ponownego zaczarowywania świata i troski planetarnej w dobie Antropocenu. W tekście zestawiono nowożytne polowania na czarownice i towarzyszące im przemiany w statusie obrazu (na przykładzie dzieł Dosso Dossiego czy Hansa Baldunga Griena) z działaniami współczesnych artystek, takich jak Maria Pinińska-Bereś, Ewa Ciepielewska czy Diana Lelonek. Autorka wskazuje, że narodziny autonomicznego obrazu w renesansie wiązały się z estetyzacją przemocy wobec kobiet i sekularyzacją magii, co doprowadziło do utraty sprawczości kobiecej wiedzy na rzecz męskiej kontroli nad naturą. Artykuł postuluje potrzebę inkluzywnej historii sztuki, która uwidoczni ukryte struktury dominacji i przywróci głos marginalizowanym tradycjom. Słowa kluczowe: wiedźma; epistemecide; feminizm; sztuka współczesna; kultura wizualna; postsekularyzm; Antropocen; historia kobiet
Zitieren
APA
Markowska, A. (2026). Wiedźmy i epistemicyd. Wiedza rdzenna między przesądem a troską planetarną. Widok. Theories and Practices of Visual Culture. https://doi.org/10.36854/widok/2026.44.3240
Vancouver
Markowska A. Wiedźmy i epistemicyd. Wiedza rdzenna między przesądem a troską planetarną. Widok. Theories and Practices of Visual Culture. 2026. doi:10.36854/widok/2026.44.3240
BibTeX
@article{Markowska2026,
author = {Markowska, Anna},
title = {Wiedźmy i epistemicyd. Wiedza rdzenna między przesądem a troską planetarną},
journal = {Widok. Theories and Practices of Visual Culture},
year = {2026},
number = {44},
doi = {10.36854/widok/2026.44.3240}
}
EUVIMED