Dom wieczności, dom wdzięczności
Konteksty. Polska Sztuka Ludowa · 2023
DOI: 10.36744/k.1712 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Konteksty. Polska Sztuka Ludowa, 2023. Verfasst von Monika Sznajderman. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-NC-ND 4.0).
Abstract (Originalsprache)
Tekst poświęcony jest żydowskiemu cmentarzowi w Gorlicach – podkarpackim mieście zamieszkałym do II wojny światowej przez ponad 3000 Żydówek i Żydów, co stanowiło trochę ponad 50 procent całej populacji. Na cmentarzu pozostały jedynie ochel i nieliczne macewy, ale nawet na nich trudno cokolwiek odczytać. Pamięć też jest martwa. A przecież pochowano tu tysiące ludzi – cmentarz ma już ponad 200 lat. Toczy się tu jednak życie, w którym to, co było kiedyś ludzkie, przeplata się i staje jednością z tym, co roślinne i szerzej – przyrodnicze. Cmentarz porastają stare drzewa, krzewy, kamienie rozpadają się i kruszą, wchodząc w symbiozę z pokrywającą je roślinnością, w głębokiej trawie pasą się sarny. Jak pisze Ewa Domańska w książce Nekros: Cmentarz to „teren szeroko rozumianego dziedzictwa, wychodzącego poza idee kultury i natury, chronologicznej linii krótkiego czasu; miejsce, gdzie czas się rozwidla i funkcjonują różne – jak nazywają je fizycy kwantowi – »splątane historie« (entangled histories), a przestrzeń załamuje się; gdzie wielorakie procesy chemiczne i fizyczne stają się procesami tworzącymi sferę sacrum”. W centrum mojego zainteresowania są właśnie te „splątane historie”, jest właśnie ta załamująca się przestrzeń, które dają początek wspólnej – botaniczno-antropologicznej – opowieści o gorlickich Żydach, o ich życiu i śmierci, o śladach, jakie po sobie zostawili, i o nowej formie istnienia, którego są częścią. „Wpleciony / w wieczny byt –/ nie przeminiesz, / nie przeminiesz” – pisała poetka.
Zitieren
APA
Sznajderman, M. (2023). Dom wieczności, dom wdzięczności. Konteksty. Polska Sztuka Ludowa. https://doi.org/10.36744/k.1712
Vancouver
Sznajderman M. Dom wieczności, dom wdzięczności. Konteksty. Polska Sztuka Ludowa. 2023. doi:10.36744/k.1712
BibTeX
@article{Sznajderman2023,
author = {Sznajderman, Monika},
title = {Dom wieczności, dom wdzięczności},
journal = {Konteksty. Polska Sztuka Ludowa},
year = {2023},
doi = {10.36744/k.1712}
}
EUVIMED