EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Beste-i Kadim ve Celaleddin Dede Efendi nin Ayini Örneğinde Dügâh Makamının Değişimi

Orkun Zafer Özgelen, Berkay Bakkal

Afyon Kocatepe Universitesi Akademik Muzik Arastirmalari Dergisi · 15.01.2025

DOI: 10.36442/amader.2024.112 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Afyon Kocatepe Universitesi Akademik Muzik Arastirmalari Dergisi, online erschienen am 15.01.2025. Verfasst von Orkun Zafer Özgelen und 1 weiteren Autor:innen.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Çalışmamızda Dügâh makamının tarihsel süreçteki değişimi ve dönüşümü Beste-i Kadim Mevlevi ayini ve Celaleddin Dede Efendi’nin Dügâh Mevlevi ayininin makamsal analizi doğrultusunda ele alınmıştır. Bu çerçevede Beste-i Kadim Mevlevi ayinleri hakkında kısa bilgiler verilmiş ve metnin devamında Celaleddin Dede Efendi’nin biyografisiyle beraber müzikal kimliği incelenmiştir. Çalışmamızda metot olarak literatür tarama, döküman inceleme ve müzikal analiz yöntemi kullanılmıştır. Bu meyanda Emin Dede’nin mecmuasındaki ayin notaları referans alınarak iki eserin melodik yapıları bütün selam ve bölümleriyle analiz edilmiştir. Böylece Dügâh makamının tarihsel süreçteki değişimi gözlemlenmiştir. Çalışmamızın analiz kısmında iki ayinin hem çeşni1 hem makamsal analizi görsellerle destelenerek ayrıntılı şekilde verilmiş ve makam ya da usul geçkileri de belirtilmiştir. Bu meyanda iki ayinde kullanılan çeşni ve makam yapıları tablolar halinde gösterilmiş ve Dügâh makamının değişimi iki ayin üzerinden okunmuştur. Bu doğrultuda 13-15. yüzyıllara ait tarihsel kaynaklardan alınan bilgilere göre Dügâh makamının önce ‘şube’ olarak yer aldığı görülmüştür. Özellikle Beste-i Kadim ayinle Dügâhın makam kimliği ortaya konulmuş ve bu süreçten sonra hem teorik alanda hem de icra pratiğinde günümüze değişerek ya da dönüşerek ulaşmıştır diyebiliriz. Ayrıca makam evreninde Mevlevi ayinlerinin büyük rolü olduğu ve gerek teoriyi gerekse icra pratiğini önemli derecede etkilediği görülmüştür. Bu meyanda özellikle 16-20. yüzyıl makam teorisini Mevlevi ayinleri üzerinden değerlendirmenin doğru yöntemlerden biri olduğu kanısı desteklenmektedir. Anahtar Kelimeler: Celaleddin Dede, Dügâh, Makam, Makamsal Analiz, Mevlevi Ayini

Zitieren

APA

Özgelen, O. Z., & Bakkal, B. (2025). Beste-i Kadim ve Celaleddin Dede Efendi nin Ayini Örneğinde Dügâh Makamının Değişimi. Afyon Kocatepe Universitesi Akademik Muzik Arastirmalari Dergisi. https://doi.org/10.36442/amader.2024.112

Vancouver

Özgelen OZ, Bakkal B. Beste-i Kadim ve Celaleddin Dede Efendi nin Ayini Örneğinde Dügâh Makamının Değişimi. Afyon Kocatepe Universitesi Akademik Muzik Arastirmalari Dergisi. 2025. doi:10.36442/amader.2024.112

BibTeX
@article{zgelen2025,
  author = {Özgelen, Orkun Zafer and Bakkal, Berkay},
  title = {Beste-i Kadim ve Celaleddin Dede Efendi nin Ayini Örneğinde Dügâh Makamının Değişimi},
  journal = {Afyon Kocatepe Universitesi Akademik Muzik Arastirmalari Dergisi},
  year = {2025},
  doi = {10.36442/amader.2024.112}
}
Kostenlos starten →