Asbest Söküm Faaliyetlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Risklerinin Fine-Kinney Yöntemiyle Değerlendirilmesi: İstanbul’da Saha Çalışması Örneği
Kent Akademisi · 31.10.2026 · 19 (8) · 1-19
DOI: 10.35674/kent.1953344 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Kent Akademisi, online erschienen am 31.10.2026. Verfasst von Haldun Turan und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 36 Literaturangaben. Gefördert von: Destekleyen kurum bulunmamaktadır..
Abstract (Originalsprache)
Türkiye, son on beş yılda köklü bir kentsel dönüşüm dalgasıyla yüzleşmektedir. 2010 öncesinde inşa edilmiş yapılarda yaygın biçimde kullanılmış asbest içerikli malzemelerin söküm sürecinin kontrolsüz yürütülmesi, inşaat sektörü çalışanlarını ciddi lifsel maruziyet tehlikeleriyle yüz yüze bırakmaktadır. Bu çalışmada, İstanbul'da 7 aktif asbest söküm sahasında yürütülen alan gözlemlerine dayanılarak Fine-Kinney nicel risk değerlendirme yöntemi ile 30 ayrı tehlike senaryosu incelenmiştir. Söküm öncesi hazırlık, aktif söküm ve söküm sonrası temizlik aşamalarını kapsayan 42 kalemlik yapılandırılmış gözlem protokolü uygulanmış; iki bağımsız değerlendirici arasındaki uyum Cohen's Kappa ile kanıtlanmıştır (κ = .78). Örneklem, 2 izolasyon ve 5 çatı olmak üzere toplam 7 söküm sahasından oluşmakta; gözlemler 1.745 m²'lik toplam alanda 15 iş günü boyunca yürütülmüştür. Senaryoların %70,0'ı önemli ve üzeri risk düzeyine (R>70) girmektedir. Karantinasız söküm, negatif basınçsız söküm başlatma ve molada negatif basınç ünitesinin kapatılması R=720 ile en kritik skoru paylaşmakta, kuru söküm tekniği R=540 ile bu ikisini izlemektedir. İzolasyon sahalarındaki ortalama risk (R=312), çatı sahalarını (R=248) Mann-Whitney U testi ile istatistiksel olarak anlamlı biçimde aşmaktadır (U = 8.00, p = .042). Kişisel koruyucu donanım uygunsuzluğu çalışanların %58,3'ünde, eğitim kaydı eksikliği sahaların %71,4'ünde saptanmıştır. Test edilen üç hipotezin tamamı desteklenmiştir. Bulgular, mühendislik kontrollerinin prosedürel denetim ve sistematik eğitimle eş zamanlı yürütülmesinin zorunluluğunu ortaya koymaktadır. Türkiye'nin 0,1 lif/cm³ olan zaman ağırlıklı ortalama maruziyet sınırının Avrupa Birliği'nin güncel 0,01 lif/cm³ standardıyla uyumlaştırılması artık ertelenebilir bir politika gündemi değildir.
Förderung
- Destekleyen kurum bulunmamaktadır.
Zitieren
APA
Turan, H., & Söğüt, A. (2026). Asbest Söküm Faaliyetlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Risklerinin Fine-Kinney Yöntemiyle Değerlendirilmesi: İstanbul’da Saha Çalışması Örneği. Kent Akademisi, 19(8), 1-19. https://doi.org/10.35674/kent.1953344
Vancouver
Turan H, Söğüt A. Asbest Söküm Faaliyetlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Risklerinin Fine-Kinney Yöntemiyle Değerlendirilmesi: İstanbul’da Saha Çalışması Örneği. Kent Akademisi. 2026;19(8):1-19. doi:10.35674/kent.1953344
BibTeX
@article{Turan2026,
author = {Turan, Haldun and Söğüt, Ali},
title = {Asbest Söküm Faaliyetlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Risklerinin Fine-Kinney Yöntemiyle Değerlendirilmesi: İstanbul’da Saha Çalışması Örneği},
journal = {Kent Akademisi},
year = {2026},
volume = {19},
number = {8},
pages = {1--19},
doi = {10.35674/kent.1953344}
}
EUVIMED